Phóng sinh nên như thế nào?
image

Với cách phóng sinh như thường diễn ra ở các dịp lễ, tết, hội hè… hiện nay, quan niệm và hình thức phóng sinh hiện đại đã khác xa với quan niệm và hình thức phóng sinh nguyên thủy.

Hàng năm, trong những dịp lễ, tết, hội hè tại các đền, chùa, lăng, miếu... có lẽ hình ảnh làm ta xúc động nhất là ảnh một người đang giơ cao chiếc lồng mở ngỏ để hàng trăm con chim bay vút trở về bầu trời tự do. Ta cũng thầm thán phục lòng từ tâm của người đã bỏ đồng tiền mồ hôi nước mắt của mình để chuộc lại sự sống cho những sinh linh nhỏ nhoi vô tội đang “dở sống, dở chết” trong cảnh “cá chậu, chim lồng” được về lại tổ ấm với những con chim non đang há mỏ đợi được mớm mồi...

Nhưng những ý nghĩ và tình cảm đó chỉ có cách đây mươi năm trở về trước. Ngay nay mọi sự đã khác. Hình ảnh cô gái tuổi “teen” xinh đẹp, áo dài trắng thánh thiện với chiếc lồng chim phóng sinh trước cửa Phật in trên một trang báo xuân năm nào không khỏi làm ta suy nghĩ: hiện tại, có nên phóng sinh không? Phóng sinh như thế nào là hợp chánh pháp?

Có lẽ để có được hành vi phóng sinh như ngày nay, con người đã phải trải qua một quá trình tiến hóa tư tưởng lâu dài. Thời tiền sử, với phương thức kiếm ăn nguyên thủy là hái lượm, săn bắt, chính con người là kẻ sát sinh hung hãn nhất không chỉ với muông thú mà ngay cả đối với đồng loại. Khi đã biết trồng trọt, thuần dưỡng súc vật để làm lương thực, việc sát sinh đã giảm đi phần nào. Nhưng bị mê muội bởi tín ngưỡng cả đa thần lẫn độc thần, con người vẫn giết súc vật, kể cả giết đồng loại, để làm vật tế.

Hành vi phóng sinh được kể lại lần đầu tiên trong lịch sử của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni có lẽ là việc thái tử Tất Đạt Đa săn sóc một con thiên nga bị người em họ Đề Bà Đạt Đa mới tám tuổi bắn bị thương bay lạc vào vườn thái tử. Chúng ta đều biết thái tử Tất Đạt Đa là người đã bỏ ngôi báu để tìm đạo giải thoát và trở thành người trao truyền Phật pháp trên thế gian. Các tài liệu kể về cuộc đời Đức Phật cho biết khi con thiên nga ấy đã lành lặn, thái tử Tất Đạt Đa bấy giờ mới chín tuổi liền thả cho nó trở lại với bầu trời tự do của nó. Việc này đã dẫn tới một cuộc tranh chấp giữa thái tử và vương tử khiến triều đình vua Tịnh Phạn, phụ vương của thái tử Tất Đạt Đa, phải phân giải.

Chính nhờ tinh thần từ bi của đạo Phật, tư tưởng con người mới có một bước tiến đột phá về nhân tính, dẫn đến hành vi phóng sinh. Một trong năm nguyên tắc hành xử (ngũ giới) của đạo Phật là không sát sinh (giới sát), nguyên tắc đầu tiên mà mọi Phật tử phải hành trì. Nhưng nếu không sát sinh mà lại kết hợp với phóng sinh thì công đức gấp bội. Như vậy, phóng sinh bắt nguồn từ nguyên lý giới sát (không sát sinh).

Lịch sử đạo Phật cho biết vua A Dục vốn từng là một kẻ hiếu sát trên bước đường chinh phục các vương quốc lân cận, sau khi đến với Phật pháp, lại là một trong những người có công lớn trong việc truyền bá đạo Phật ra ngoài âËn Độ. Chính vua A Dục đã cho xây dựng nhiều bia ký và trụ đá ghi nhận các sự kiện liên quan đến Phật giáo, đặt rải rác trên phần lớn vùng Bắc ấn, trong đó có những tấm bia khắc những huấn dụ của nhà vua về việc không nên giết hại sinh vật. Khi đạo Phật truyền sang Trung Quốc và Việt Nam, người Trung Quốc và người Việt Nam cũng hấp thu tinh thần từ bi của đạo Phật để tránh sát sinh và đi đến phóng sinh.

Nhưng ngày xưa người ta phóng sinh như thế nào? Người ta chỉ phóng sinh trong trường hợp tình cờ bắt được “chim sa, cá nhảy” thì không mang về giết thịt mà thả chúng ra; gặp thú hoang đang mắc nạn, bị thương tích thì cứu chúng bằng cách chữa trị rồi thả về rừng. Đó mới chính là hành động phóng sinh vô tư, cao cả bắt nguồn từ cái tâm của những người có lòng từ ái, có sự trắc ẩn.

Hiện nay, qua những kênh truyền hình như National Geographic, Discovery, Animal Planet… phát sóng 24/24 giờ, chúng ta được biết có những khu bảo tồn thú hoang, những bệnh viện thu gom động vật bị lạc, bị thương tích hoặc còn sơ sinh nhưng mẹ chết vì thiên tai hay loài khác ăn thịt, về chữa trị, nuôi dưỡng rồi thả chúng trở lại thiên nhiên hoang dã, là không gian sống phù hợp nhất đối với chúng. Như vậy, quan niệm phóng sinh ngày xưa và những hành động bảo vệ động vật hoang dã hiện nay của các tổ chức bảo vệ môi trường quốc tế có những nét tương đồng.

Ngày nay ở nước ta, người ta phóng sinh như thế nào? Với cách phóng sinh như thường diễn ra ở các dịp lễ, tết, hội hè… hiện nay, quan niệm và hình thức phóng sinh hiện đại đã khác xa với quan niệm và hình thức phóng sinh nguyên thủy vừa nêu ở trên. Trong thời đại cái gì cũng mua bằng tiền, người phóng sinh sẽ dùng tiền mua chim ngay tại nơi thờ tự thiêng liêng mà không phải tình cờ bắt được chúng. Có người mua thì sẽ có người bán. Càng nhiều người thả chim thì càng lắm người săn bắt chim để thỏa mãn nhu cầu. Việc phóng sinh như thế đã khuyến khích và nuôi sống một guồng máy săn bẫy chim cùng những đầu nậu; tạo ra một vòng luẩn quẩn: bắt, thả, thả, bắt… không ngừng.

Trải qua nhiều ngày bị giam giữ, qua nhiều công đoạn vận chuyển, mua qua, bán lại, con chim đến tay người mua đã sinh bệnh vì đói khát, tâm thần hoảng loạn; khi được thả, nhiều con không thể bay thoát lên được mà phải bò dưới đất, bị chính người bán bắt lại hoặc làm mồi cho mèo, chuột. Trong lễ tiễn ông Táo đón tết hàng năm, có người đã thả cá xuống kênh Nhiêu Lộc (!) mà không cần biết những sinh vật này sống được mấy phút sau khi được “phóng sinh” xuống dòng nước “tử thần”  đặc quánh chất độc hại.

Hành động săn bắt chim vừa trái với đạo lý vừa vi phạm pháp luật. Điều 7, khoản 2, 3 của Luật Bảo vệ môi trường 2005 nghiêm cấm việc săn bắt thú hoang. Người phóng sinh đã vô tình tiếp tay cho người săn bắt, buôn bán chim, gián tiếp làm một điều ác mà cứ tưởng mình làm việc thiện.

Việc săn bắt chim, thú để ăn thịt và phóng sinh đã làm tổn hại đến cân bằng sinh thái. Hầu hết các giống chim đều là “thiên địch” của các loại côn trùng ăn lá, phá hại cây trồng; cho nên chúng giúp ích cho nhà nông, cho mùa màng, cây trái. Ở Trung Quốc đầu thập niên 1960, người ta đã phát động “Chiến dịch diệt chim sẻ” (Đả mã tước vận động) chỉ vì sự tính toán thô thiển, nhỏ nhen của con người cho rằng chim sẻ là giống ăn hại lúa (?), cần phải bị tiêu diệt. Thế là chỉ sau “chiến dịch” một năm, sâu bọ tự do sinh sôi nảy nở tàn phá môi trường, gây ra mất mùa trầm trọng, nạn đói xuất hiện…

Ngoài ra, săn, bắt, vận chuyển chim từ nơi này sang nơi khác có thể làm phát tán virus cúm gia cầm nguy hiểm hiện đang bùng phát ở một số tỉnh nước ta. Do trực tiếp tiếp xúc với chim nên người bắt, người vận chuyển, người buôn bán và khách mua chim để phóng sinh rất dễ bị nhiễm virus cúm gia cầm, dễ lây lan thành dịch…

Thật phi lý khi chim, thú đang sống tự do trong môi trường thiên nhiên lại bị con người bắt, rồi chính con người nhân danh triết lý cao cả lại làm ơn thả nó ra? Những con chim bị bắt rồi lại thả thực chất là nạn nhân của thói trình diễn, phô trương từ thiện, phóng sinh thương mại, vụ lợi ngày nay.

Phóng sinh như vậy có khác gì sát sinh.

Bài viết này không có từ khóa nào

Thư từ,  bài viết, hình ảnh xin gửi về địa chỉ: banbientap@phattuvietnam.net. Để xem hướng dẫn viết, gửi bài và đăng ký cộng tác viên, xin bấm vào đây. Đường dây nóng: 0904.087.882 (Phật sự Hà Nội); 0989.047.041 (Phật sự TP. Hồ Chí Minh); 0907.678302 (Phật sự Tây Nguyên); 0983.376.774 (Phật sự Hải Phòng).

Subscribe to comments feed Phản hồi (5 bài gửi)

Ms Hoa 18/08/2010 18:05:16
Phóng sinh là gì? mục đích của việc phóng sinh như thế nào?
Phóng sinh là để cho chúng sinh tăng trưởng lòng từ bi, biết yêu thương nhân loại và tránh việc tàn sát lẫn nhau. Phóng sinh tức là mở rộng tấm lòng mình đưa con người trở về bản tính thiện. Phóng sinh không chỉ là mình thả con vật gọi là phóng sinh mà từ lời ăn tiếng nói, từ những việc làm lợi ích cho chúng sinh gọi là phóng sinh: như báo hiếu cha mẹ, nuôi dưỡng con cái, giáo dục con cái, yêu thương tất cả mọi sinh linh như bản thân mình, chia sẽ những niềm vui cho người khác và làm giảm bớt sự đau khổ của người khác v.v... Đức Phật dùng phương tiện phóng sinh là nhằm mục đích để chúng sinh tập nuôi dưỡng lòng từ bi của mình, khi mình đã nuôi dưỡng được lòng từ bi thì tất cả mọi việc đến với mình đều là tình yêu thương ( tính từ bi mình đã nuôi sẵn)đó để đối đãi cho tất cả chung sinh trong ba cõi này.
nguyenvanhac1952 09/06/2010 11:00:06
Phóng sinh việc nhỏ khó làm. Con chim con cá đuoc thả ra sau khi bị bắt nhốt đều rất mùng. Phóng sinh thật sụ đã khuyến khích và gọi mỏ lòng tù của nhiều nguòi, điều này rất cần thiết trong cuộc sống hiện nay.
Tuy vậy, phóng sinh có ý nghĩa hon là không nên đặt truóc để họ săn bắt mà khi vô tình ta gặp nguòi bán thì ta mua ngay và thả ngay sau đó. Khi thả ta có thể đọc bài văn phóng sinh, nguyện mong cho chúng kiếp sau không phải làm loài súc sinh nũa.
Có nhiều truòng họp khi mua đuọc chim cá thuòng mang về chùa tụng kinh niệm Phật sau mói phóng sinh, làm nhu vậy là cẩn thận, là tốt nhung đôi lúc lại làm cho chúng thêm yếu mệt, khi về môi truòng đuọc thả lại không thể bay, hoặc boi nổi, tác dụng phóng sinh tù đó cũng hạn chế.
Theo tôi, việc phóng sinh mãi mãi là việc làm đầy ý nghĩa và cần thiết, đặc biệt trong giai đoạn thục tế hiện nay. xin tùy hỷ công đúc của nhũng nguòi có tâm và việc làm của việc phóng sinh. Nguyện mong Tam bảo phù hộ cho pháp giói chúng sinh đuọc mọi điều an lành. Nam mô Bản Su Thích Ca Mâu Ni Phật.
Thich Hanh Bao 01/05/2009 15:32:52
nam mô a đi đà Phật !
rất tán đồng ý kiến bài viết cúa Tung Bach (xin lỗi vì không rỏ trong danh xưng)quan trọng là vẫn trưởng dưỡng được tâm từ bi của chúng ta, phát nguyện của chúng ta đối với muôn loại !với lý luận thả ra rồi chúng bị bắt lại, vậy thả ra có ích gì !? Nếu như theo nhân quả nó phải chịu 100 lần làm kiếp chim (cầm thú) khi được phóng sanh như vậy là giảm đi bao kiếp cầm thú của nó rồi ! đến khi đới nghiệp vãng sanh cuối cùng không còn làm cầm thú nữa !giống như ở ngoại quốc này có những gia đình "bảo lãnh" những người bị tù tội về nhà chăm sóc nuôi vài ngày đến tuần lễ, nếu lý luận ra làm gì rồi cũng trở vào tù lại !? Nếu bị án tù 1 năm được ra ngoài 1 tháng thì chỉ còn ở tù có 11 tháng và nếu được nhiều người bảo lãnh về chăm sóc thì "kiếp tù" sẻ mau chóng tiêu trừ (tùy vào sự cải thiện, cải tà của tù nhân mà được đặc ân như vậy ! cũng giống như tùy nhân duyên của mình và phước báu của loại cầm thú với mình mà hành xử, vì sẻ có người không phát được tâm, không cảm xúc được sự phóng sanh cho kẻ khác đâu, nên đừng quá lo sợ thế giới này mọi người đều sẻ biết phóng sanh nhân loại ! trong khi chạy đua vủ trang vủ khí hạt nhân, nguyên tử... đang chuẩn bị đổ xuống trên đầu nhân loại đây này, nên chúng ta vẫn phải cầu nguyện mong cho có người "hảo tâm" đến "phóng sanh" chúng ta đó)
Tung Bach 27/04/2009 19:04:58
Sau Khi đọc xong bài này tôi thật sự thương xót cho các con vật đang được dùng phóng sinh hiện nay và cũng có vài ý kiến nhỏ. Riêng tôi rất lấy làm tiếc với việc nhiều người bán vật phóng sinh mà không chăm sóc chu đáo con vật họ đang bán. Nhưng nếu bảo phóng sinh như hiện nay là phi lý và cho rằng người phóng sinh là gián tiếp tiếp tay cho kẻ vi phạm pháp luật là tôi không tán đồng.
Chúng ta thử đặt câu hỏi rằng nếu ta không mua chim, cá.. của những người bán dạo tức là không có "cầu" thì chẳng có "cung". Thật thế ai dám đảm bảo điều đó không xảy ra, ai dám đảm bảo khi ta không mua vật phóng sinh thì họ sẽ bỏ nghề và không bắt động vật nửa,... hay khi chúng ta không mua để thả, họ lại đưa vào nhà hàng, các quán nhậu,...
Do đó theo tôi việc phóng sinh vẫn cứ diễn ra bình thường để không làm "chết" tâm từ của mọi người và đồng thời ít nhiều góp phần làm cân bằng sinh thái. Việc phóng sinh tất nhiên cũng có phần trăm nào đó không như ý, nhưng chỉ là thiểu số. Quan trọng việc ta làm có hoàn toàn do tâm từ tâm bi hay không mà thôi. Còn việc phóng sanh ngày xưa với hôm nay lẽ đương nhiên có sự thay đổi. Điều cốt lõi là tâm thương yêu vẫn không bị biến dạng và lời Phật dạy vẫn còn có giá trị hiện thực được đông đảo phật tử tuân thủ. Lập luận như bài viết trên tôi nghĩ chưa thật sự thấu đáo, vì mỗi thời mỗi khác không thể cứ bảo phải giống mãi được. Chẳng hạn như ngày xưa chư tăng phải đi khất thực độ nhật, khi Phật Giáo truyền sang Trung Quốc, Việt Nam,...phật tử có nhiệm vụ tứ sự cúng dường, không lẽ bây giờ ta lại cổ súy chư tăng phải đi khất thực mới đúng pháp còn ở tại chùa nhận sự cúng dường là không đúng?
Thiết nghĩ rằng chúng ta không nên vì một việc nhỏ mà lỡ việc lành đáng làm, không vì chậu nước bẩn mà đổ cả em bé đang ngồi trong chậu nước. Nên khế lý, khế cơ, tùy thời, tùy lúc mà áp dụng. Tôi cũng rất hi vọng ngày càng nhiều người biết bỏ ác làm lành thì xã hội này đẹp đẽ biết bao!
Chitto B 27/04/2009 16:44:32
Bài viết đã nêu đúng một hiện thực đáng buồn của "phong trào" phóng sinh hiện tại.

Dường như việc Phóng sinh đã và đang tạo một cái nghiệp nặng. Càng nhiều người muốn mua chim, cá phóng sinh thì càng có nhiều người khác đi bắt về để cho người này phóng sinh. Khi đi bắt thì không phải cứ bắt là còn sống; để có thể có mười con chim còn sống, không ít con khác đã phải chết trong lồng. Rất nhiều con chim sau khi thả đã quá yếu và bị bắt lại ngay để quay vòng, nhiều hồ góc này phóng sinh thì góc kia dùng vợt bắt lại để bán. Người mua tưởng được chút nghiệp thiện, thì lại làm nặng nghiệp ác của người bán thêm nhiều.

Bên cạnh đó việc mua cá vốn sống ở nơi này đem thả xuống nơi khác không hợp môi trường cũng tương tự việc giết chết chúng.

Việc phóng sinh, nếu không có lòng thành tâm chuyên chú thực sự, có khi còn tạo nghiệp nặng hơn không làm.
tổng cộng: 5 | đang hiển thị: 1 - 5
Tên người gửi:
Địa chỉ mail:

Bộ gõ tiếng Việt Bật Tắt
Captcha
  • email Gửi bài viết này cho bạn bè
  • print Xem dưới dạng bản in
  • Plain text Xem dưới dạng thuần văn bản
Thông tin tác giả