Quý đạo hữu xem {Quan niệm sai lầm về Thiền minh sát} được đăng trên trang PTVN, theo link: http://phattuvietnam.net/tuhoc/vipassana/6431.html

Ngồi trong tĩnh lặng, quán sát thực tại, rồi trở lại sống chung với thực tại, chứ không phải trốn tránh thực tại.
Nếu thiền mà muốn trốn thực tại thì có lẻ do quan niệm không đúng.
Những hình thức cầu nguyện, van xin, mơ tưởng về một cảnh giới nào đó mới đúng là "chối bỏ thực tại", muốn trốn chạy khỏi thực tại, nhưng đâu có thoát đi đâu được.

Qua bài viết ta thấy số người tập thiền tại bắc Mỹ ngày càng nhiều và chắc chắn nhiều hơn số người hành thiền ở Việt Nam. Cái tựa đề :” Mặt trái của thiền…” làm người đọc dễ liên tưởng đến sự sai trái của Thiền. Nếu một hành giả về thiền viết bài này, có lẽ tựa bài sẽ là “Chướng ngại trong việc hành thiền…”
Người viết là nhà báo Douglas George Todd, chuyên viết những bài về tâm linh và tôn giáo cho các tờ báo Bắc Mỹ, cho nên ông (cũng như đa số mọi người) không có khả năng phân biệt những quan điểm đúng hoặc sai về mục đích của thiền, pháp hành thiền, những chướng ngại khi hành thiền.
Thiền là gì? Người nói tiếng Anh thường đồng hóa tất cả các loại thiền bằng một chữ “meditation”, cho nên người nói và người nghe đều vô tình qui ước rằng meditation có cùng một ý nghĩa, một phạm trù. Thực sự không có một loại THIỀN duy nhất, mà có vô số loại thiền khác nhau về nội dung, cứu cánh, phương pháp hành thiền và cả những chướng ngại (tác dụng phụ) khi hành thiền.
Tôi nghĩ là tại khu vực Bắc Mỹ, người ta chỉ biết loại “thiền tránh stress” và “thiền phục hồi sức khỏe”. Có lẽ những loại thiền này mới xuất hiện từ đầu thế kỉ 20 tại  mỹ mà thôi. Ngay tại Santa Ana, sáng nay đọc báo thấy thứ bảy này có một chùa tổ chức buổi nói chuyện về “Thiền tánh không” để phục hồi stress!
Người ta thản nhiên và ngây thơ đem thiền với mục đích giải thoát của Bà La Môn giáo hay Phật giáo để làm phương pháp trị liệu stress trong đời sống đua tranh của thế kỉ vật chất này. Người ta hi vọng rằng năng lực của thiền có thể đè bẹp và tiêu diệt được cái Libido đang cuồn cuộn chảy giữa dòng đời náo nhiệt này. Chuyện này có thế ví dụ như một người cố uống một loại thuốc trị bệnh nổi tiếng nào đó để trị bất cứ bệnh gì mà mình mắc phải? Tác dụng phụ xảy ra là chuyên hiển nhiên phải có!.. Chướng ngại là điều chắc chắn phải gặp!
Bài viết của Douglas Todd có dẫn chứng trường hợp này, trường hợp kia v.v… để chứng minh rằng thiền là bất lực hoặc không đủ để giải quyết sự bình ổn tâm và tránh stress. Điều này hiển nhiên là đúng rồi, chỉ những người thiếu hiểu biết mới tin rằng loại “thiền chống stress tự chế hiện nay” có khả năng chống stress như mong muốn của con người trong xã hội căng thẳng hiện nay.
Tôi không hiểu biết nhiều về các loại thiền Bà La Môn, mà các đạo sư Ấn Độ mang sang Tây phương thời gian gần đây. Nhưng Thiền theo kinh điển Nikaya của Original Buddhism chưa bao giờ nói về một nội dung chống stress như một số người hiện nay từng lầm tin như vậy. Đạo Phật không có cứu cánh chống stress. Đạo Phật Nguyên Thủy có một nhãn quan rộng lớn hơn về ý nghĩa đời sống, bản chất cuộc sống và cứu cánh giải thoát. Đạo Phật có phương pháp tu tập đúng để thực hiện cứu cánh giải thoát mà nó đặt ra. Tu tập trong Đạo Phật Nguyên Thủy chính là một pháp thực hành thiền rất đặc thù. Thiền (bhavana) không cùng ý nghĩa với thiền (meditation) mà người tây phương đang dùng một cách mơ hồ.
Không nên kì vọng chữa stress hiệu quả bằng một loại thiền (meditation) nào đó mà mình không hiểu rõ. Phải tìm đến một chân sư để được khai mở một cái nhìn mới về thế giới, thân phận con người, bệnh tật nói chung và stress nói riêng. Sau đó nên thực hành một loại thiền mà bạn biết chính xác. Ví dụ một người Phật tử thì nên tìm một pháp thiền nào đó chắc chắn do Đức Phật truyền dạy. Trên con đường thực hành, đau khổ sẽ giảm, dĩ nhiên stress cũng sẽ giảm. Có thể bạn không đi được đến “giải thoát cuối cùng” như Đức Phật và các vị A la Hán, nhưng giải thoát khỏi stress là điều có thể.

Rất đồng ý với bạn Minh Ân!
Tôi thấy tác giả thật sự không có cái nhìn toàn diện về Thiền cho lắm, ý tôi muốn nói là tác giả chỉ nhìn rất phiến diện!
Có thể nói, bài viết trên rất yếu về PHƯƠNG PHÁP LUẬN. Đây là một sai lầm rất lớn của tác giả! Phương pháp luận của tác giả này chỉ là Phân tâm học, và Tâm lý học thông thường. Hệ phương pháp luận trên chỉ gặp gỡ chút ít với phương pháp luận Phật giáo mà thôi. Chúng chỉ giúp cho con người thoát khỏi một số khủng hoảng tâm lý thông thường,thật sự chúng không thể đưa con người đến sự giác ngộ triệt để được!
Do vậy, tôi thấy bài viết của tác giả rất thiếu tính khoa học.
Thú thật, xin lỗi tác giả, tôi thấy bài viết của ông tầm thường quá (nếu không muốn nói là tầm phào)! Đáng thương cho tác giả không biết gì về Phật pháp cả!
Rất tiếc là tôi quá bận! Nếu điều kiện thời gian cho phép, chắn chắn tôi sẽ làm rõ vấn đề này với tác giả!

Trong thiền định, để giữ cho tâm được vắng lặng, bạn đóng hết sáu căn, phớt lờ mọi ý tưởng, mọi suy nghĩ, không cần biết mọi diễn biến đang xảy ra chung quanh bạn trong quá trình hành thiền để có thể giữ tâm kiên cố trên một đề mục. Đây là tình trạng gọi là “tách rời thực tại”.

Trong thiền quán, bạn chỉ đóng năm căn, chừa lại “ý căn” để thay cho mắt, tai, mũi, lưỡi và thân ghi nhận những gì xảy ra trong tâm, thân hoặc bối cảnh chung quanh bạn. Do luôn theo dõi để ghi nhận những diễn biến xảy ra trong quá trình hành thiền, hành giả khi thực hành thiền quán, do vậy, mặc dù vẫn ở trang thái định nhưng vẫn luôn tỉnh thức, gắn liền với thực tại chứ không tách rời thực tại.

Trạng thái định của thiền định có sự nguy hiểm vì khi tâm đã đạt tới một mức độ yên ổn nào đó, hành giả sẽ thấy an lạc và hạnh phúc và do đó sẽ phát khởi tâm lý muốn duy định trạng thái an ổn đó mãi, vì khi thoát ra trạng thái vắng lặng của tâm để đối mặt với phiền não ở đời có nghĩa là họ phải đối mặt với những đau khổ tham ưu ở đời.

Nếu xem thiền định như một phương cách để đối trị phiền não thì thiền định có thể xem như một liều thuốc an thần, giúp cho hành giả có thể tạm thời quên hoặc đè nén khổ đau trong một thời gian nào đó vì trước sau gì, dù muốn hay không, hành giả cũng phải lại đối mặt với thực tại, và lúc đó hành giả cũng có thể bị “shock”, đó là là trường hợp của Owen và Jesse trong bài viết.

Ngài Ajahn Chan cũng đã đề cập đến những nguy hiểm của thiền định trong bài thuyết pháp của Ngài với tựa đề “Về những nguy hiểm của trạng thái định” (Văn hóa Phật giáo số 78 ngày 01/04/2009)

Thực hành thiền quán là giữ cho tâm tỉnh thức để quan sát tỉ mỉ các đối tượng, hiện tượng đang sanh diệt từng sát na xảy ra trong thân, tâm và chung quanh để thấy tính duyên hợp, vô ngã đưa đến vô thường và khổ của mọi sự. Hành giả thực thiền quán hành giả do vậy không bị tách rời khỏi thực tại mà còn sống trong thực tại, sau khi quán sát để nhìn rõ thực tướng của vạn pháp không gì ngoài ba tướng khổ, vô thường và vô ngã, hành giả sẽ không còn vướng vào cái tôi của mình nữa từ đó sẽ không còn bị chế ngự bởi các đau khổ do phiền não tham, sân, si gây ra. Thiền quán về mặt này, không những có thể đối trị phiền não mà còn có thể nói là diệt trừ tận gốc của phiền não.

Bạn không cần phải thực hành thiền định để đạt được định rồi mới chuyển qua tu thiền quán. Thời gian đầu bạn có thể tu thiền định để tập cho tâm lăng xăng của gom lại một chỗ, khi tâm của bạn đã tương đối yên, bạn có thể chuyển qua chỉ quán song tu. Thiền định chỉ được xem như giúp cho hành giả đi đỡ một đoạn đường. Phải có tu tập thiền quán rồi và so sánh với thiền định, bạn mới thấy được sự vượt trội của pháp môn thiền quán và trí tuệ siêu việt của Đức Phật. Không phải tự dưng mà Đức Phật Thích Ca được xưng tán là Thầy của trời và người.

Tôi đánh giá cao bài viết của tác giả vì nó nêu được nhược điểm của thiền định. Wilber và Eigen tuy có hành thiền nhưng tôi chắc rằng thiền giả đã không thực hành thiền quán (Vipassana của Phật giáo). Nếu hai người này có thực hành Vipassa, tôi tin rằng họ sẽ nhận định về thiền Phật giáo theo một cách khác chứ không phải cho là “Nói một cách khác, thiền và Phật giáo lợi lạc cho con người rất nhiều, nhưng Do Thái giáo, Thiên chúa giáo và tất cả những con đường tâm linh và tâm lý khác nhấn mạnh đến sự chuyển hóa và giúp cho người sống một cuộc sống trọn vẹn nhất đều có cùng sự lợi lạc như thế” hay “Không có một tôn giáo hoặc phương pháp trị liệu nào nắm những quân bài tốt nhất trong tất cả những ván bài.”

Có một câu chuyện rất thú vị xảy ra vào thời Đức Phật còn tại thế có thể minh họa cho kỹ thuật đóng năm căn, chỉ mở một căn (ý căn) của thiền Vipassana

Trong thời Đức Phật, có một đại Sư tên Potthila nổi tiếng uyên thâm kinh điển, là vị thầy của 18 nhóm đệ tử khác nhau. Nhưng chỉ thuyết pháp thôi mà không thực hành gì về những điều mình giảng dạy. Đức Phật biết vậy nên muốn khuyến cáo vị nầy. Mỗi khi Sư Potthila đến thăm Ngài, Ngài thường nói: "Đại đức Potthila rỗng không đấy à?" hay "Hãy ra về Đại đức rỗng không!". Vị Sư nghe vậy, thầm nghĩ "Ta vốn là một pháp Sư biện tài vô ngại và tinh thông kinh điển, đã giáo hóa cho biết bao nhiêu đệ tử trong biết bao nhiêu năm nay, nhưng tại sao Đức Bổn Sư lại gọi ta là 'rỗng không'?. Chắc là Ngài ngụ ý ta không thực hành giáo pháp. Vậy ta phải làm theo tôn ý của Ngài".

Sáng sớm hôm sau, không cho ai biết, Sư ra đi cùng với người đệ tử cuối cùng của Sư đến một tu viện thật xa có 20 vị tỳ kheo A la hán thường trù ở đó. Quyết tâm tu tập, Sư đến vị trưởng lão tu viện, thỉnh cầu Ngài chỉ dạy thiền. Vị nầy trước kia vốn cũng là đệ tử của Sư, trả lời rằng "Đại đức là người làu thông kinh điển, lẽ ra tôi đây mới là người thỉnh giáo Đại đức, làm sao tôi có thể chỉ dạy cho Ngài?". Mặc dầu Sư cố sức nài nỉ nhưng vị nầy cũng không nhận vì thấy Sư Potthila còn ngã mạn rất cao. Sau đó Sư thỉnh cầu các vị khác nhưngg ai cũng từ chối. Cuối cùng Sư phải xin một vị sa di A la hán mới 7 tuổi dạy thiền. Vị nầy nói "Tôi chỉ là một sa di làm sao dám dạy Sư. Nhưng nếu quả thật Sư quyết chí muốn học, Sư phải chịu tuân theo lời yêu cầu của tôi". Sư nói dù có phải nhảy vào lửa, Sư cũng tuân theo.

Hai người đi đến một hồ nước. Vị sa di bảo Sư Potthila để nguyên y áo dầm mình xuống nước. Sư Potthila sẵn sàng làm theo. Vị sa di biết Sư Potthila đã chịu dẹp bỏ cái ngã của mình rồi nên mới bắt đầy dạy Sư hành thiền. Vị sa di nói: "Giả sử một gò mối có 6 lỗ. Nếu có một con cắc kè chui vào gò mối nầy và Sư muốn bắt nó ra, Sư phải đóng bớt 5 lỗ, chỉ chừa một lỗ, Sư sẽ theo dõi lỗ đó để bắt cho được con cắc kè. Cũng như vậy, khi hành thiền Sư phải đóng 5 cửa giác quan lại, chỉ chừa một cửa để theo dõi đối tượng mà thôi".

Đại đức Potthila vốn tinh thông giáo pháp nên hiểu ngay ngụ ý của vị sa di. Sư đi đến một nơi thanh vắng để hành thiền. Lúc đó Đức Phật dùng hào quang phóng đến nơi Sư đang ngồi thiền cùng với câu kệ sau:

"Tu thiền trí huệ sanh
Bỏ thiền trí huệ diệt
Hãy tự mình nỗ lực
Khiến trí huệ tăng trưởng"
(Câu 282, kinh Pháp Cú)

Do đầy đủ phước trí và Ba-la-mật nên khi câu kệ vừa chấm dứt thì Sư Potthila đắc được đạo quả giải thoát A la hán.
Trí huệ thực sự chỉ có thể phát sanh từ công phu tu hành, và từ kinh nghiệm thực chứng, chứ không từ sự nghe, đọc giáo pháp, không phải là những kiến thức vay mượn từ các lời giảng, sách vở hay kinh điển. Cho nên muốn thực có Giác ngộ, giải thoát, ta không thể không hành thiền.

Làm cách nào để đóng 5 cửa giác quan?
Đóng lại ở đây có nghĩa là không để cho các tâm bất thiện có điều kiện chen vào các cửa giác quan nầy, khi ta thấy hình ảnh nào, nghe một âm thanh hoặc ngửi nếm đụng chạm một vật gì. Ý nghĩa trọn vẹn nhất của việc thu thúc ngũ quan nầy là sự ngưng lại tại cái thấy khi ta trông thấy một vật, sự ngưng lại tại cái nghe khi ta nghe một âm thanh... đừng cố gắng đi tới kinh nghiệm vật thấy hay âm thanh nghe đó.

Trong một bài kinh khác, Đức Phật có dạy "Hãy ngưng ngay ở sự thấy, sự nghe mà không để tâm đến sự phân biệt, phán đoán đối tượng". Vậy làm thế nào để đóng cửa các giác quan lại hoặc ít ra có thể ngăn chận các tâm bất thiện trong ý nghĩ đó? Thực tập chánh niệm! Đúng vậy! Với chánh niệm ta có thể đóng cửa các giác quan hoặc ít ra có thể ngăn chận các tâm bất thiện sanh khởi qua các cửa đó. Vậy thiền minh sát có khả năng thu thúc được ngũ quan để tâm có thể theo dõi hữu hiệu ở cửa thứ sáu là cửa của tâm ý.

Cam on ban Hoang Phong và Zomm đã cho môt cái nhìn rất rõ ràng giữa thiền định và thiền quán.

chạy chốn thực tại đó không phải là một cách hành thiền đúng, cái hay là khi ta sống trong cuộc đời này, vẫn phải đối đầu với nhiều sóng gió, nhưng tâm ta vẫn bất động, nên nhớ đi vào chính là đi ra,chạy chốn khỏi nó không dám đương đầu thử hỏi bao giờ ta mới thoát được