NSND Phùng Há: Rời chốn nhân gian như trên đường trở về
image

0g30phút ngày 5/7/2009, NSND Phùng Há đã từ giã cõi trần, hưởng thọ 99 tuổi. Trong giờ phút bối rối với bao tâm sự và thương nhớ, Cải lương chi bảo Bạch Tuyết đã nhớ NSND Phùng Há với bao kỉ niệm.

Những dịp hiếm hoi, khi tôi gác lại mọi công việc đón bà qua nhà hoặc chạy lên chùa Nghệ sĩ, hai thầy trò cười đùa rồi sắm vai những tuồng xưa vở cũ. Thầy là Lữ Bố uy dũng, trò là Điêu Thuyền lả lướt; thầy là Võ Minh Thành, trò là cô Lựu... cả hai tung tung hứng hứng. Bà điệu nghệ và lịch lãm lạ thường, không chỉ trong điệu bộ, dáng vẻ mà cả ánh mắt, bờ vai.

Trừ vai Nữ trạng sư trong video Đoạn tuyệt, tôi và bà chưa một lần cùng xuất hiện trên sàn diễn vì khi tôi vào nghề thì bà đã là nghệ sĩ bậc thầy, chuyên chỉ đạo nghệ thuật và đảm nhận công việc truyền nghề cho các đoàn hát lớn. Nhưng chỉ cần thế này thôi, trong chốn riêng tư này, không phấn không son, không đèn không kiệu, không đàn không trống, chỉ duy nhất một niềm cảm hứng cao trào làm tan chảy mọi mỏi mệt, già nua để sống lại tuổi thanh xuân của nghệ thuật.

Bất giác, tôi nắm tay bà như thể sợ tuột mất, hỏi: “Má có sợ chết không hả má ?”. Bà cười, cũng nắm lấy tay tôi: “Má sống tới giờ này là đủ lắm rồi con… Miễn sao khi sống thì được sống vui, nhẹ nhàng thôi con hả…” Nặng lòng với nghề, bà thỉnh thoảng gọi để “trút” nỗi niềm với tôi “sao hồi này tụi nhỏ ca ít, nói nhiều, làm biếng ca quá con ơi. Ra bộ tay chân cũng không phải nữa. Hát vậy là có tội với khán giả lắm”.

Có những bài học vỡ lòng gần nửa thế kỷ trước mà học cả đời, tôi vẫn không sao thấu hiểu. Bà bảo: “Con làm đào thương, chỉ mỗi động tác đưa cánh tay ra thôi thì cũng phải học để làm sao khán giả ngồi xem mà muốn chạy đến để nâng niu lấy nó. Diễn xuất tâm trạng bi thương, gương mặt con chỉ mới thoáng buồn thì khán giả đã khóc chứ không phải con khóc đầm đìa rồi mà khán giả vẫn… ráo hoảnh tỉnh bơ thì xem như về kiếm nghề khác”.

Cách tuyển học trò của bà cũng…lạ đời. Xin bà học nghề, điều đầu tiên bà bảo ca bài bản, nói lối, chứ không phải vọng cổ. Không bài bản, không biết nói lối để trau chuốt tiếng Việt cho tròn vành rõ chữ bà khuyên nên đi học nghề khác. Tôi nằm lòng điều này. Xuống hò dứt câu vọng cổ ngọt ngào, ấy thế là tạo nên một giấc mơ thành nghệ sĩ cải lương; trong khi linh hồn của âm nhạc cải lương còn chất chứa trong biết bao nhiêu bài bản giàu có, phong phú khác.

NSND Phùng Há

Nếu NSƯT Kim Cúc (vợ của NSND Nguyễn Thành Châu) thiên về tính mô phạm với những nguyên lý sáng tạo thuộc về khuôn vàng thước ngọc thì NSND Phùng Há lại trao cho các học trò sự bay bổng, phá cách. Dưới sự chỉ dắt của hai nữ nghệ sĩ bậc thầy này, tôi lẫn NSƯT Ngọc Giàu khi vào Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga hay Thúy Kiều và Hoạn Thư đều tự hào để được “trả bài” với hai người thầy khả kính của mình.

Nặng tình với người, ở tuổi 99, khi nhắc lại tình xưa nghĩa cũ, bà lại ngoái nhìn ra phía mảnh vườn, nơi còn lưu lại khoảng trống của di hài người bạn tri âm. Tôi nghe con cháu của bà kể, sau khi gia đình cải táng mộ phần của NSND Năm Châu về chùa nhà, chiều nào, cô Bảy cũng đi dạo một vòng quanh nghĩa trang Nghệ sĩ, ngang phần mộ của ông Năm trước đây, bà chậm bước rồi thở dài. Bà cũng ít ngủ hơn.

Còn nhớ, đôi lần bà tự trách cứ cái số của mình: “Lạ lùng cái là, khi tui có chồng thì ông không vợ; khi ông có vợ thì tui cũng mới thôi chồng nên cứ đi so le vậy hoài, làm sao gặp được !” Hơi hám ngặt lắm rồi nhưng nhắc về ông Năm, bà lại khe khẽ ca mấy câu trong 20 câu ông Năm viết giúi gởi riêng cho bà cái ngày ông biết bà vừa thôi chồng…

Cũng phải hơn hai mươi năm sau cái ngày chia tay ấy, ngay trước giờ ông Năm nhắm mắt, bà đã không còn giữ nổi lòng mình. “Anh nghe tui nói đây anh Năm, không phải tụi phụ anh, tui thương anh nhiều lắm, anh nghe không anh Năm…” Hai giọt nước trào ra nơi khóe mắt, bà bảo, vậy là sau cùng ổng cũng hiểu lòng tui, may mà má kịp nói ra chứ không ăn năn cho tới giờ đó con…

Rồi bà đúc kết: “Làm nghệ sĩ, khán giả đang thương mình trên sân khấu. Bỗng dưng mình đi thương đi lấy chồng của người khác, có phải là mang tội với khán giả không. Thôi thà chịu buồn chịu cô độc một chút con ạ…” Tôi không biết đó là lời tâm sự riêng mang của bà hay cũng là một phần số phận của bất kỳ người nghệ sĩ đa đoan nào…

Đêm nay, quá mười hai giờ, như mọi lần, bà vẫn ngủ trễ, thói quen của nghề hát mà. Nhưng khác với mọi hôm, bà không trở mình để lục lọi phấn son, xiêm áo, bà đã lặng lẽ chìm sâu vào giấc ngủ của đời mình. Thủy, cháu gái của bà bảo: “Ngoại đi ngay trên xe cô Ba ơi, nhẹ nhàng lắm…” Đời ca nữ, có khi thay đổi xiêm y trên xe, ngủ vội vàng dưới bến, ăn lót dạ trước giờ diễn cũng trên thuyền, và nay, rời chốn nhân gian cũng như đang trên đường trở về…

Chiều 5-7, tại chùa Nghệ Sĩ (Q.Gò Vấp, TP.HCM), lễ nhập quan NSND Phùng Há đã được tổ chức. Đông đảo nghệ sĩ, người thân và khán giả đã đến viếng bà trong niềm tiếc thương.

Lần cuối thầy trò nhìn nhau, những tâm nguyên của bà với cải lương, NSƯT Bạch Tuyết hứa sẽ khắc cốt ghi tâm để truyền lại cho lớp trẻ - Ảnh: Gia Tiến

NSƯT Thanh Thanh Tâm cùng người thân đọc kinh trước linh cữu NSND Phùng Há, cầu cho bà thanh thản rời chốn nhân gian- Ảnh: Gia Tiến

Một mái đầu bạc tiễn một mái đầu bạc, NSND Huỳnh Nga vẫn không nén được đau buồn - Ảnh: Gia Tiến

Đông đảo nghệ sĩ và khán giả đã có mặt quanh linh cữu khi lễ viếng còn chưa bắt đầu - Ảnh: Gia Tiến

Theo: Tuổi trẻ Online

Bài viết này không có từ khóa nào

Thư từ,  bài viết, hình ảnh xin gửi về địa chỉ: banbientap@phattuvietnam.net. Để xem hướng dẫn viết, gửi bài và đăng ký cộng tác viên, xin bấm vào đây. Đường dây nóng: 0904.087.882 (Phật sự Hà Nội); 0989.047.041 (Phật sự TP. Hồ Chí Minh); 0907.678302 (Phật sự Tây Nguyên); 0983.376.774 (Phật sự Hải Phòng).

Subscribe to comments feed Phản hồi (9 bài gửi)

thật kiến 04/11/2011 10:52:38
NAM MÔ A DI ĐÀ PHẬT
Từ bi tiếp độ phật tử vãng sanh tịnh cảnh
huenhan 07/07/2009 14:35:39
nam mo a di da Phat
nam mo tiep dan dao su a di da phat
chap tay nhu doa sen vang
thanh tam cau nguyen hai hang le roi
me ve an duong thanh thoi
yen long coi tinh nhu loi me ru
mong rang noi coi thien thu
me la thien nu ngao du Ta ba
mang theo tieng hat loi ca
cung duong chu Phat dang hoa vo thuong.
Đạo Hạnh 06/07/2009 21:44:31
Tây Phương Tịnh Độ Bạch Liên Khai
Di Đà Thọ Ký Ư Phùng Há
Sanh Sanh Dĩ Vi Quyến Thuộc
Thế Thế Bồ Đề Kết Thiện Duyên.
Cầu Chúc Hương Linh PHÙNG HÁ nhẹ bước lên đường về cõi Phật.Vui thú tiêu diêu cảnh Phật đài.Thành Kính chia buồn với bổn tự Chùa Nghệ Sỹ
Trí Minh 06/07/2009 16:00:34
Nam mô Lạc Bang giáo chủ Tiếp dẫn đạo sư A Di Đà Phật.
Ban chủ nhiệm và thành viên CLB Thanh niên Phật tử Việt Nam xin nhất tâm cầu nguyện chân linh cố Nghệ sỹ dân dần Phùng Há siêu sinh cực lạc, thượng phẩm thượng sinh. Kính cẩn nghiêng mình trước linh hồn cố NSND vì những đóng góp của cụ không những cho nền nghệ thuật Cải Lương nước nhà mà còn cho Phật Giáo. Kính mong nhưng học trò của cụ hãy tiếp bước thầy xây dựng nền văn hóa dân tộc nói chung và nghệ thuật cỉa lwuwong nói riêng. Đồng thời tiếp tục xiển dương giáo Pháp của Thế Tôn bằng nghệ thuật cải lương.
Nam mô Sinh tịnh độ Bồ Tát Ma Ha Tát.
minh tong 06/07/2009 13:48:42
nguyen cau muoi phuong chu Phat phong quang tiep do huong linh nghe si PHUNG HA thac sinh ve coi Phat.
thichdongthanh(dalat) 06/07/2009 13:06:47
NAM MO A DI DA PHAT
thanh kinh cau nguyen cho nghe si PHUNG HA duoc chu PHAT muoi phuong tiep do. va chia buon cung dong nghiep cung nhu bon tu chua NGHE SI. ten cua NGUOI luon sang mai trong lang nghe si Viet Nam
quoc viet 06/07/2009 11:49:05
Thế là trái tim của cây Đại thụ nền cải lương Việt Nam đã ngừng đập.
99 mùa xuân cũng đồng nghĩa với 99 giấc mộng trong cuộc đời. Khi nhìn lại cuộc đời đã trãi qua của mình toi nghĩ rằng "Lão Bà" Phùng Há chắc chắn sẽ nở một nụ cười mãn nguyện.
Sinh - Lão - Bệnh - Tử, đó là môt sự thật không thể trốn tránh. Với những gì đã làm cho đời, tôi tin rằng NSND Phùng Há sẽ tái sinh ở một cõi tốt lành.
Tôi nguyện cầu cho mười phương chư Phật phóng quang tiếp dẫn thần thức "Lão Bà" về cõi cực lạc an vui bên Đức A Di Đà.
Nam mô tiếp dẫn đạo sư A Di Đà Phật.
Một nhóm Việt kiều Hàn quốc chúng tôi kính chia buồn cùng Bổn tự chùa Nghệ sĩ, Gò Vấp và thành tâm thắp nén tâm hương nguyện hồng ân Tam bảo oai đức vô cùng phóng ngọc hào quang tiếp độ hương linh Cố nghệ sĩ nhân dân Phùng Há vãng sinh Lạc quốc.

Nghệ sĩ nhân dân Phùng Há mãi là ấn tượng không phai mờ trong tâm trí của người dân Việt trong nghệ thuật Cải lương Nam bộ.
Sen Việt 05/07/2009 21:04:55
"Tuyết không bao giờ rơi nhầm chỗ" (Tuyết biệt xứ bất lạc)
NSND Phùng Há đã thanh thản trở về trong tiếng kệ lời kinh.
Chị Bạch Tuyết ơi, đọc những lời chị viết mà không sao cầm được nước mắt: ” Đời ca nữ, có khi thay đổi xiêm y trên xe, ngủ vội vàng dưới bến, ăn lót dạ trước giờ diễn cũng trên thuyền, và nay, rời chốn nhân gian cũng như đang trên đường trở về…"
Nguyện cầu hồng ân Đức Phật A Di Đà tiếp dẫn NSND Phùng Há về nơi an lạc quốc!
tổng cộng: 9 | đang hiển thị: 1 - 9
Tên người gửi:
Địa chỉ mail:

Bộ gõ tiếng Việt Bật Tắt
Captcha
  • email Gửi bài viết này cho bạn bè
  • print Xem dưới dạng bản in
  • Plain text Xem dưới dạng thuần văn bản
Thông tin tác giả