Không thể thiếu xe hoa, thuyền hoa Phật đản!
image

Ban Trị sự GHPGVN TP.HCM vừa họp bàn kế hoạch tổ chức Đại lễ Phật đản, cũng là hoạt động tổ chức hưởng ứng Đại lễ Vesak 2014 được GHPGVN đăng cai tổ chức tại Ninh Bình. Theo đó sẽ không có diễn hành xe hoa và thuyền hoa - vốn đã là hoạt động năm trước đó.

Tổ chức Đại lễ Phật đản tại địa phương thuộc thẩm quyền của Ban Trị sự Phật giáo địa phương đó. Tất nhiên, là tăng ni Phật tử sẽ chấp hành theo chỉ đạo của Ban Trị sự Phật giáo địa phương.

Tuy nhiên, việc bình luận sự kiện là điều mà mọi người đều có thể thực hiện. Xem đây là một tác động mạnh vào việc tổ chức Đại lễ Phật đản theo hướng không có lợi, rất cá biệt, hoàn toàn bất bình thường trong sự phát triển chung của Phật giáo cả nước, chúng tôi sẽ tiến hành viết một loạt bài bình luận về sự kiện này liên tục từ nay đến sau Đại lễ Phật đản.

Hoạt động xe hoa, thuyền hoa trong Đại lễ Phật đản bị cắt bỏ đã là quan trọng. Nhưng quan trọng hơn là cách tư duy để đi đến một quyết định như vậy, mà chúng tôi coi là một nhát cắt vào Đại lễ Phật đản.

1)    Vai trò và vị trí của xe hoa, thuyền hoa trong Đại lễ Phật đản

Trước hết, xin điểm sơ qua lý luận về tổ chức lễ hội. Nội dung mà chúng tôi dẫn lại ở đây là trích từ sách giáo khoa Tiếng Việt 3, tập 2, sách giáo viên, nhà xuất bản Giáo dục (trang 143) để xác định rằng đây là kiến thức căn bản, phổ thông, được dạy từ cấp tiểu học.

Theo đó, lễ là “các nghi thức nhằm đánh dấu hoặc kỷ niệm sự kiện có ý nghĩa”, hội là kỷ niệm “cuộc vui tổ chức cho đông người dự theo phong tục hoặc nhân dịp đặc biệt”. Lễ hội là “hoạt động tập thể có cả phần lễ và phần hội”.

Đại lễ Phật đản là một lễ hội. Trong đó, phần lễ là nghi thức tôn giáo tổ chức trọng thể tại chùa và lễ đài Phật đản vào ngày rằm tháng tư và những ngày trong tuần lễ Phật đản. Phần hội gồm nhiều hình thức phong phú như văn nghệ, hoa đăng…, trong đó có diễn hành xe hoa, thuyền hoa.

Xe hoa Phật đản là hoạt động diễn hành truyền thống đã có tại các thành phố lớn như Sài Gòn, Huế… từ 50 năm nay, hiện đã phổ biến rộng rãi ở nhiều địa phương trên cả nước. Tin tức Phật sự mới đây cho biết ngay cả một tỉnh miền núi như Tuyên Quang cũng có tổ chức Phật đản.

Thuyền hoa Phật đản là hoạt động hội mới phát triển từ Vesak 2008 ở những tỉnh thành có sông hồ. Thuyền hoa Phật đản có rất nhiều dạng cố định, diễn hành, hộp đèn nổi được phát triển ở nhiều địa phương, mà thành phố Huế là một ví dụ nổi bật. Năm vừa rồi, TPHCM có thuyền hoa Phật đản với đủ 3 dạng thuyền: diễn hành trên sông, thuyền neo đậu cố định và hộp đèn nổi. Thuyền hoa Phật đản là một hình thức hội chào mừng Phật đản mới được sáng tạo nhưng được đông đảo quần chúng Phật tử hoan nghênh, đóng góp vào mỹ quan thành phố, góp phần hình thành không khí ngày hội mừng Phật đản.

Xe hoa thuyền hoa Phật đản được đề cập trong thông bạch hướng dẫn tổ chức Phật đản của Hội đồng Trị sự. Do đó, là một hoạt động được phép và được khuyến khích. Thực tế tổ chức trong nhiều năm ở nhiều địa phương đều được sự quan tâm, giúp đỡ, ủng hộ của chính quyền các cấp, xe hoa Phật đản trở thành một hoạt động hội truyền thống trong lễ hội Phật đản nhiều địa phương như Huế, TPHCM.

Trước năm 1964, lễ Phật đản chỉ được tổ chức trong nội thất chùa chiền. Sau Pháp nạn lịch sử 1963, từ năm 1964, lễ Phật đản mới được tổ chức dưới hình thức mít tinh, ở Sài Gòn có thêm phần hội là xe hoa Phật đản. Chỉ gián đoạn một thời gian sau năm 1975 vì khó khăn chung, đến nay, xe hoa Phật đản đã vào năm thứ năm mươi và là một bước tiến lớn trong việc tổ chức lễ hội Phật đản.

Trong bối cảnh nghi thức lễ Phật đản tôn giáo dạng mít tinh được tổ chức trong chùa như hiện nay, cũng như các hoạt động hội khác như hoa đăng văn nghệ đều được tổ chức trong khuôn viên chùa, thì xe hoa, thuyền hoa Phật đản là 2 hình thức riêng của hoạt động hội Phật đản được tổ chức trên đường phố, sông hồ,  nơi công cộng ngoài không gian chùa.

Xe hoa, thuyền hoa Phật đản có thời gian tổ chức trong nhiều ngày, chạy qua nhiều địa phương, với tổng cự ly lên đến nhiều chục km qua các khu vực trung tâm các thành phố, thị trấn, vì vậy, có tác dụng tạo tác động lễ hội Phật giáo với không gian, thời gian mở rộng.

Vì vậy, nếu như các hình thức lễ và hội Phật đản tổ chức trong khuôn viên chùa chỉ có tác động nhiều nhất là vài ngàn lượt người/lễ hoặc hội, thì xe hoa, thuyền hoa Phật đản có thể tác động đến nhiều trăm ngàn người/lượt diễn hành.

Không có xe hoa, thuyền hoa Phật đản có nghĩa là lễ Phật đản sẽ thu hẹp lại vào khuôn viên chùa với số người tham dự lễ hội Phật đản có thể chỉ còn khoảng 10% so với khi có xe hoa, thuyền hoa Phật đản.

Có nghĩa là lễ hội Phật đản chỉ còn cơ bản phần lễ, với nghi thức tôn giáo. Phần hội chỉ còn vài hoạt động thu hút số người giới hạn (vài ngàn/lượt) như văn nghệ, hoa đăng.

Đóng vai trò chủ chốt trong phần hội của lễ Phật đản, xe hoa, thuyền hoa Phật đản có vị trí hết sức quan trọng trong việc đưa ngày lễ Phật đản đến với đông đảo quần chúng, tạo một không khí hoan hỷ cho địa phương.

Vì vậy, xe hoa, thuyền hoa Phật đản là một bước tiến lớn trong việc tổ chức đại lễ Phật đản tại Việt Nam. Xe hoa, thuyền hoa Phật đản là một thành quả của chấn hưng Phật giáo gắn liền với nhiều thành quả khác đạt được sau cuộc vận động giải trừ Pháp nạn 1963. Xe hoa, thuyền hoa Phật đản là một hình thức cúng dường vô cùng hoan hỷ, nhiều màu vẻ, sinh động nhân ngày Đức Phật đản sinh.

Xe hoa, thuyền hoa Phật đản là một trong sự thể hiện sống động Phật giáo Việt Nam hưng thịnh phát triển, gắn liền với mốc chuyển mình năm 1964 sau Pháp nạn lịch sử, đồng thời cũng là công cụ linh hoạt, hình tượng, giới thiệu Phật pháp đến với quần chúng rộng rãi.

Xe hoa, thuyền hoa Phật đản với lộ trình diễn hành là đường phố công cộng cũng là một biểu hiện tập trung và cụ thể quan hệ tốt đẹp và đặc biệt giữa Phật giáo và chính quyền. Ở đó, Phật giáo đã được sự ủng hộ giúp đỡ của chính quyền mọi địa phương và mọi cấp. Nhận thức được điều này thì sẽ thấy yêu cầu duy trì liên tục hoạt động xe hoa Phật đản.

Trong tương quan là những nơi có số lượng tín đồ Phật giáo đông đảo, việc tổ chức ngày càng hoàn thiện lễ hội Phật đản ở các thành phố như Huế, TPHCM, Hà Nội… có tác động thúc đẩy ngày càng nâng tầm chất lượng lễ Phật đản được tổ chức trên khắp các tỉnh thành cả nước. Việc cắt hủy, loại bỏ phần hội của lễ Phật đản ở các đô thị lớn có truyền thống tổ chức đương nhiên sẽ có tác động tiêu cực đến việc tổ chức Đại lễ Phật đản.

Lễ Phật đản tại Việt Nam đang trong tiến trình trở thành một ngày lễ tôn giáo lớn, chứ chưa hẳn trở thành một ngày lễ tôn giáo có ảnh hưởng sâu rộng trong quần chúng như lễ Noel. Do đó, xe hoa thuyền hoa Phật đản là một cố gắng lớn của liệt vị tôn đức lãnh đạo Phật giáo Việt Nam giữa thế kỷ XX nhằm thúc đẩy tiến trình đó.

Xe hoa, thuyền hoa Phật đản là một sự mở rộng không gian của xe hoa Phật đản, nhằm đưa ngày lễ Phật đản từ khuôn viên chùa tỏa rộng ra những nơi công cộng, đường phố, sông hồ, bến thuyền. Xe hoa, thuyền hoa Phật đản giữ vai trò chủ đạo tạo nên một “các-na-van” Phật đản trên đường phố, làm hoan hỷ cho toàn thể cộng đồng dân cư nhân ngày Phật ra đời. Xe hoa, thuyền hoa Phật đản chính là phần hội của lễ hội mừng sinh nhật Đức Phật và hiện nay chưa hình thức nào có thể thay thế được.

Trên đây chúng ta đã tìm hiểu vai trò, tầm quan trọng của xe hoa, thuyền hoa Phật đản. Trong những bài sau chúng ta sẽ tìm hiểu hệ quả của việc cắt hủy, loại bỏ xe hoa thuyền hoa ra khỏi Đại lễ Phật đản.

Xin dùng câu tâm niệm của hàng đệ tử nhà Phật để kết thúc bài viết: “Phàm làm việc gì cũng phải nghĩ tới hậu quả của nó” (1).

MT

(1)    Cung cấp thông tin riêng tư: Vinasat132@yahoo.com; facebook.com/cusiminhthanh

Bài viết này không có từ khóa nào

Thư từ,  bài viết, hình ảnh xin gửi về địa chỉ: banbientap@phattuvietnam.net. Để xem hướng dẫn viết, gửi bài và đăng ký cộng tác viên, xin bấm vào đây. Đường dây nóng: 0904.087.882 (Phật sự Hà Nội); 0989.047.041 (Phật sự TP. Hồ Chí Minh); 0907.678302 (Phật sự Tây Nguyên); 0983.376.774 (Phật sự Hải Phòng).

Subscribe to comments feed Phản hồi (11 bài gửi)

Hộ Pháp 07/04/2014 00:23:56
Hoan hô bài viết của chú MT và tâm đắc phản hồi của bạn Minh Ngọc .Thật sự mình còn được biệt có một vị chánh đại diện PG q Thủ Đức vì dám phê bình thẳng thừng lãnh đạo BTS nên dã bị cho miễn chức .Thầy rất nhiệt tình với việc làm xe hoa Rước Phật.Còn có thầy Thượng tọa là giảng sư bảo tôi <Thầy không thích làm Chánh đại diện vì Phật Đản phải là lễ đài rồi xe hoa mệt lắm,đi giảng khỏe hơn>.Rất may là Thầy Thích Phước Tiến là giảng sư nhưng năm qua chùa thầy cho làm xe hoa đi diễu hành sang quận 6 thật là trang nghiêm người dân tập trung đông đúc đón xe hoa rất an lạc.Tôi chỉ mong Giáo hội cố gắng phân công sử dụng người đúng việc thì Phật sự sẽ hanh thông.
minh ngọc 04/04/2014 11:53:02
Gửi bạn Thanhtam.
Tôi xin cảm ơn bạn đã có lời góp ý chân thành và tôi cũng có vài điều muốn nói rõ với bạn.
1/ Bạn nói rằng: “…đường xá là của chính quyền nhà nước, không phải cứ thích diễu xe hoa là diễu được…” là không đúng. Đường xá là của chung, là của sở hữu toàn dân chứ phải của riêng ai. Bạn có thấy các giáo xứ Công giáo diễu hành xe hoa, giăng đèn, làm hang đá, cây thông ra tận đường phố công cộng mà không có ai phiền hà hay kêu ca, cản trở gì. Hay là vì Công Giáo có nghĩa là chung, phổ quát, công cộng đón nhận mọi người chứ không riêng cho dân tộc hay quốc gia nào nên họ được như vậy? Đạo Phật tự hào là đồng hành cùng dân tộc, hộ quốc an dân, đạo Phật toàn dân… lẽ nào không có được tính phổ quát, công cộng, đại chúng sao???
2/ Như tôi đã nói “…Đúng là không phải ở vấn đề kinh phí mà vì chiếc ghế của các "vị quan" Phật giáo, vì nội bộ không đoàn kết, hòa hợp để trang nghiêm Giáo hội…” mà bạn không hiểu rõ sao? Chuyện xe hoa Phật đản ở huyện Hóc Môn dạo trước không được thuận lợi là vì cuộc họp của BTS PG TPHCM đã cắt hủy, loại bỏ xe hoa từ lúc đầu, đi ngược với thông bạch của Giáo hội từ trước, làm chính quyền khó xử, hiểu sai vấn đề. Nhưng sau đó do Tăng Ni Phật tử đoàn kết, hòa hợp nên Phật sự được hanh thông. Vì thế, trước khi đổ lỗi cho “bên ngoài”, hãy nhìn vào mặt yếu kém, sai lầm, chia rẽ nội bộ ở “bên trong”. Cứ nhắm mắt đổ thừa cho hoàn cảnh, do khó khăn, do “bên ngoài”… để biện minh cho hạn chế, yếu kém không phải là việc làm khôn ngoan của người có trí tuệ.
Bạn có biết chuyện các chùa ở Sài Gòn liên kết rước kiệu Phật đản vài năm trước không? “Bên ngoài” thì vui vẻ, giúp đỡ, ủng hộ nhiệt tình, nhưng “bên trong” lại khiển trách, buộc làm cam kết, kiểm điểm vì buổi rước quá hoành tráng, vượt qua mặt nhiều người. Lý do khiển trách là kinh tế khó khăn phải tiết kiệm, an toàn giao thông… xuất phát từ "bên trong".
Những chuyện trên tôi được biết là do “đến tận chùa mà tìm hiểu chia sẻ những bức xúc của các Quý Thầy”. Thế nên, tôi nhận định rằng: mọi khó khăn, vướng mắc chủ yếu ở “bên trong” chứ không phải do “bên ngoài” tác động, “không phải ở vấn đề kinh phí mà vì chiếc ghế của các "vị quan" Phật giáo, vì nội bộ không đoàn kết, hòa hợp để trang nghiêm Giáo hội” là có cơ sở. Trên diễn đàn công cộng, tôi buộc phải nói rõ như thế là đã quá nhiều, thật không nên phải không bạn? Hy vọng bạn có thể hiểu hết ý mà tôi muốn nói.
3/ Với Phật tử Sài Gòn chúng tôi, xe hoa Phật đản không chỉ là LÀ NHỮNG BÀN THỜ PHẬT SƠ SINH CÁCH ĐIỆU NHIỀU HÌNH THỨC VÀ DI ĐỘNG, mà còn là di sản quý báu, là ánh sáng trí tuệ của chư tôn đức tiền bối đã nhọc công gầy dựng trong 50 năm chấn hưng Phật giáo. Ngày nay, ánh sáng trí tuệ này đã không được “truyền đăng tục diệm”, không được kế thừa, duy trì. Do đó, việc cắt hủy, loại bỏ xe hoa Phật đản là có tội với chư Phật, có lỗi với chư Tổ, chư vị tiền bối hữu công. Việc đổ lỗi cho “bên ngoài”, cho khó khăn, “rất khổ”, “để đất cho tu tập”… mà cắt hủy xe hoa Phật đản, phá bỏ di sản quý báu của chư vị tiền bối để lại, là ngụy biện và không thể chấp nhận. Là một Phật tử, là người bên trong hiểu rõ quý Thầy Cô, nắm bắt các thông tin đa chiều, bạn có đồng ý với tôi những điều trên không???
TPHCM, 4/4/2014.
MN.
vietcuong 28/03/2014 07:59:33
Thay vì xây chùa to, chùa lớn thì các quý thầy nên nghĩ tới quảng bá hình ảnh Phật giáo bằng xe hoa, thuyền hoa thì hơn chứ không 10 năm nữa thôi đạo Phật ở Việt Nam sẽ bị tụt hậu.
minh ngọc 26/03/2014 15:16:57
@Thanhtam
Đúng là không phải ở vấn đề kinh phí mà vì chiếc ghế của các "vị quan" Phật giáo, vì nội bộ không đoàn kết, hòa hợp để trang nghiêm Giáo hội.
Do đó, không phải tất cả quý thầy cô đều muốn làm xe hoa. Mọi năm có thể đổ lỗi cho "bên ngoài", nhưng năm nay thì "bên ngoài" chẳng ai dại gì mà can thiệp vào "bên trong" để mất thể diện với bạn bè quốc tế.
avatar
Thanhtam 02/04/2014 14:27:32
Chẳng có ngoài trong gì hết, đường xá là của chính quyền nhà nước, không phải cứ thích diễu xe hoa là diễu được bạn Minh Ngọc phải hiểu thế. Muốn hiểu rõ thì xin hãy đến tận chùa mà tìm hiểu chia sẻ những bức xúc của các Quý Thầy.
Đứng ngoài nhìn vào chính và phán là ngoài đấy, còn ở trong lo tìm giải pháp hoặc tìm cách biểu hiện sự trường tồn của Đạo trong lòng dân tộc thì lúc đó là người bên trong.
Vài lời chia sẻ để các bạn có thêm thông tin đa chiều. Không muôn lên đây đôi co gì hết. A Di Đà Phật
một Phật tử 26/03/2014 08:39:25
Kính gửi bạn Thanhtam. Tôi thấy Minh Thạnh chưa bao giờ dám có ý kiến trực diện với chính quyền về những chuyện như thế này. Biết nhưng vờ như không biết. Có ai khờ dại muốn "đóng cửa đi ngủ" để làm hại cho Đạo Pháp ( cũng là làm hại cho quý thầy) không? Chịu khó động não một chút cũng hiểu ra vấn đề chứ. Mấy năm trước lúc chính quyền Hóc Môn cản trở, gây khó khăn, khi Phật giáo địa phương diễu hành xe hoa mừng Phật đản, có ai thấy Minh Thạnh ở đâu không? Hay chỉ có quý bạn đọc lên tiếng?
Thanhtam 25/03/2014 17:00:03
Đây không phải là vấn đề kinh phí gì cả. Tất cả các Quý thầy cô đều muốn làm xe hoa, tôi là Phật tử HN tôi biết, nhưng ngặt một điều chúng ta bị quan chức nhà nước cứ gần ngày này cho một phết lệnh xuống cấm không cho xe đi diễu lấy lý do năm an toàn giao thông hoặc nữa năm vừa rồi lại viện cớ năm kinh tế khó khăn toàn dân tiết kiệm nên nhà chùa cũng phải tuân theo không được tổ chức hoa đăng lãng phí. Mọi người phải biết các Thầy trong ban trị sự rất khổ, vừa phải giữ hòa thuận với các tôn giáo chính quyền để đất cho chúng ta tu tập. Mọi người nên hiểu và tìm cách tháo gỡ cùng các thầy chứ bên ngoài người ta chống đối vậy, bên trong nội bộ mình lại không hiểu thật khó để vượt qua thời kỳ khó khăn này. Mong tác giả và mọi Phật tử tìm hiểu sâu một chút thì sẽ hiểu và cùng tìm cách tháo gỡ. Phật tử Hà NỘI.
Cát Nguyện 24/03/2014 00:18:07
Tôi thấy thật sự quý thầy đoàn kết nhau và thông báo rộng rãi về việc trần thiết xe hoa từ đầu năm âm lịch vào mùa tết .Cụ thể là tổ chức thùng quyên góp riêng cho tịnh tài trang trí xe hoa....cho đại lệ Phật Đản chắc chắn quý Ngài sẽ không lo gì về kinh phí làm xe hoa cả.
Minh Trị 23/03/2014 18:44:03
Làm XE HOA CŨNG KHỔ, KHÔNG LÀM CŨNG KHỔ
Lời của HT Thích Minh Chiếu (trưởng BTS huyện Đức Trọng): "mỗi chùa phải làm một xe hoa Phật Đản, chùa nào không làm LÀ CHỐNG ĐỐI GIÁO HỘI, mai mốt đừng vác giấy tờ gì lên BTS, Ban Trị sự huyện sẽ không ký giấy tờ cho đệ tử của chùa đó thọ giới, đi thi, đi học, v.v... sau này".
avatar
minh ngọc 26/03/2014 15:03:55
"Mỗi chùa phải làm một xe hoa Phật Đản, chùa nào không làm LÀ CHỐNG ĐỐI GIÁO HỘI, mai mốt đừng vác giấy tờ gì lên BTS, Ban Trị sự huyện sẽ không ký giấy tờ cho đệ tử của chùa đó thọ giới, đi thi, đi học, v.v... sau này".
Vậy là BTS nào không làm xe hoa Phật đản là cả BTS tỉnh thành đó đi ngược với thông bạch của Giáo hội, là chống đối Giáo hội phải không??? Bây giờ, các vị Phó chủ tịch HĐTS đi ngược lại, chống đối lại thông bạch của Hòa thượng chủ tịch thì phải xử lý làm sao???
Chánh Khai 23/03/2014 13:46:53
Hoan hôt tác giả và tâm đắc dòng chữ <Xe hoa thuyền hoa Phật Đản chính là phần hội của lễ hội mừng sinh nhật Đức Phật và hiện nay chưa có hình thức nào có thể thay thế được>,Hy vọng quý thầy cho khôi phục xe hoa Phật Đản,nó là nguyện vọng của hàng triệu nhân dân và Phật tử Sài Gòn.
tổng cộng: 9 | đang hiển thị: 1 - 9
Tên người gửi:
Địa chỉ mail:

Bộ gõ tiếng Việt Bật Tắt
Captcha
  • email Gửi bài viết này cho bạn bè
  • print Xem dưới dạng bản in
  • Plain text Xem dưới dạng thuần văn bản
Thông tin tác giả
image Minh Thạnh Được đào tạo các ngành sư phạm, thư viện, ngữ văn, lý luận phê bình sân khấu điện ảnh, quay phim và biên tập truyền hình. Cư ngụ tại TP.HCM