Trong dòng chảy văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam, câu nói quen thuộc: “Mùng 1 Tết cha, Mùng 2 Tết mẹ, Mùng 3 Tết thầy” từ lâu đã trở thành lời nhắc nhở thấm sâu trong tâm thức bao thế hệ. Đó là sự kết tinh của đạo lý uống nước nhớ nguồn, của tinh thần hiếu đạo và tôn sư trọng đạo – những giá trị bền vững làm nên chiều sâu văn hóa Việt Nam.
Trong tinh thần ấy, sáng mùng 1 Tết – ngày đầu tiên của năm mới Bính Ngọ, đông đảo Phật tử Đạo tràng Pháp Hoa ở Hà Nội đã vân tập trở về chùa Bằng – Linh Tiên tự (phường Hoàng Liệt, Hà Nội) để lễ Phật, lễ Tổ và đỉnh lễ Hòa thượng trụ trì Thích Bảo Nghiêm – Phó chủ tịch HĐTS, Trưởng Ban Hoằng pháp TW, bậc Ân sư khả kính của Đạo tràng Pháp Hoa miền Bắc.
Đối với người học Phật, ngày “Tết cha” không chỉ là nhớ về công ơn sinh thành, mà còn là dịp trở về tri ân bậc Thầy tâm linh – người đã trao truyền giới pháp, giáo dưỡng đạo hạnh và soi sáng con đường tu tập. Cuộc trở về đầu xuân ấy vì thế không đơn thuần mang ý nghĩa hành hương theo tập tục, mà còn là sự quay về nương tựa Tam Bảo, vun bồi tâm hiếu và phát khởi chí nguyện tu học ngay từ những bước chân đầu tiên của năm mới.
Trong không khí thanh tân của buổi sớm đầu xuân, Đạo tràng Pháp Hoa không chỉ hội tụ trong không gian chùa Bằng – Linh Tiên tự, mà còn lan tỏa đạo tình qua những nhịp cầu kết nối. Nhân ngày đầu năm mới, Đạo tràng đã tổ chức buổi sinh hoạt trực tuyến, kết nối qua Zoom với Đạo tràng Pháp Hoa tại các tỉnh, thành phía Bắc. Ở mỗi không gian khác nhau, nhưng chung một thời khắc, chung một niềm hướng về Tam Bảo, Phật tử gần xa đều được cùng nhau lễ Phật đầu năm, cùng nhau lắng lòng nghe pháp, mở đầu cho một năm mới tràn đầy hỷ lạc.
Trước khi đón nghe thời pháp thoại đầu xuân của Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, đại chúng đã thành kính lắng nghe thời pháp ngắn qua youtube của Đại lão Hòa thượng Đệ tứ Pháp chủ GHPGVN – bậc Tôn sư khả kính của Đạo tràng Pháp Hoa. Những lời pháp trầm tĩnh, từ hòa vang lên trong buổi đầu năm như dòng suối mát, tưới tẩm hạt giống niềm tin và đạo tâm nơi mỗi người con Phật.
Sau đó, đại diện cho Đạo tràng Pháp Hoa đã chắp tay búp sen trang nghiêm, dâng lời tác bạch khánh tuế, kính chúc Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm – Bậc ân sư của Đạo tràng Pháp Hoa miền Bắc pháp thể khinh an, đạo thọ miên trường, tiếp tục là ngọn đèn tuệ giác soi sáng cho hàng hậu học. Sau lời tác bạch đầu xuân, đại chúng nhất tâm cung kính đón nghe thời pháp thoại của Hòa thượng – những lời sách tấn nhẹ nhàng mà sâu sắc, mở ra một khởi đầu an lành cho hành trình tu học trong năm mới.
Hòa thượng bày tỏ niềm hoan hỷ khi các Phật tử trong ngày mùng 1 Tết đã noi theo lời dạy của chư Tổ đó là về chùa lễ Phật, vãn cảnh và nghe thầy giảng kinh. Đây cũng chính là nét đẹp trong văn hóa Phật giáo phía Bắc thuở xưa. Nhân đây, Hòa thượng nhắc nhở đại chúng về ý nghĩa chân thật của ba ngày Tết cổ truyền: ngày nào cũng là ngày đẹp, giờ nào cũng là giờ lành, nếu tâm người an lạc và hoan hỷ. Hòa thượng khuyến tấn Phật tử không nên quá chấp trước vào việc chọn ngày, xem giờ xuất hành hay cầu mong hình tướng bên ngoài, mà cần quay về chăm sóc nội tâm. Khi tâm thanh tịnh, biết hướng thiện và sống đúng Chính pháp, thì mỗi bước đi đều là khởi đầu tốt đẹp, mỗi ngày trong năm đều có thể là ngày cát tường.
Nhân ngày đầu năm mới, Hòa thượng đã giảng giải cho đại chúng về ý nghĩa của “Năm Ngọ – Học đạo từ hình tượng con Ngựa”. Trong thời pháp, Hòa thượng gợi nhắc nét đẹp trong văn hóa dân gian Việt Nam: mỗi năm mới, con giáp không chỉ là câu chuyện xem tuổi – đoán vận, mà sâu xa hơn là phương tiện để con người soi chiếu lại chính mình, học cách sống, cách hành xử và cách tu tập giữa cuộc đời nhiều biến động.
Ngựa là loài vật gắn bó với lịch sử và đời sống nhân sinh: chở nặng, đi xa, vượt đường trường, ra trận khi cần, trở về khi xong việc. Từ hình ảnh ấy, dân gian gửi gắm nhiều bài học cuộc sống qua những câu nói quen thuộc như “Mã đáo thành công” – không chỉ là lời chúc hanh thông, mà còn hàm ý nhắc nhở: đi đâu rồi cũng phải biết quay về, làm việc gì rồi cũng cần trở lại với chính mình. Hay câu “Tâm viên ý mã” mộc mạc mà sâu sắc, phản ánh trạng thái tâm con người luôn phóng dật, chạy rong – điều mà Phật giáo gọi là cội nguồn của khổ đau.
Từ nền tảng văn hóa dân gian ấy, Hòa thượng dẫn dắt đại chúng đi sâu hơn vào giáo lý Phật đà. Trong kinh điển, Đức Phật nhiều lần mượn hình ảnh con ngựa để chỉ dạy việc tu tâm: tâm con người cũng như con ngựa, người tu là người cầm cương. Ngựa hiền thì đi đúng đường, ngựa hoang thì chạy tán loạn; tâm được điều phục thì đời sống an lạc, tâm buông lung thì phiền não theo sau. Đức Phật còn chỉ rõ bốn hạng ngựa, cũng là bốn hạng người tu – từ người nghe pháp liền tỉnh thức, đến người phải trải qua va vấp, khổ đau mới chịu quay đầu. Không phải để phân biệt hơn thua, mà để mỗi người tự soi lại căn cơ của chính mình.
Hòa thượng cũng gợi nhắc những hình tượng quen thuộc trong văn hóa và Phật giáo. Nếu dân tộc Việt Nam có Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt ra trận, xong việc liền bay về trời, không chấp công danh, thì Phật giáo có hình ảnh Đức Phật Thích Ca cưỡi ngựa Kiền Trắc trong đêm xuất gia – một cuộc ra đi lặng lẽ, không gươm giáo, không tiếng hí vang, nhưng mở ra con đường giác ngộ cho nhân loại. Ngựa dừng lại bên bờ sông, con người tiếp tục bước đi – đó chính là ranh giới giữa hưởng thụ và tỉnh thức, giữa nắm giữ và buông xả.
Khép lại thời pháp đầu năm, Hòa thượng nhấn mạnh: người đời chúc nhau “Mã đáo thành công”, người học Phật hiểu sâu hơn rằng “mã đáo” là tâm quay về với Phật tính sẵn có trong chính mình, còn “thành công” không chỉ là sự nghiệp hay tài lộc, mà là sự an ổn trong lòng, là bớt tham, bớt sân, bớt si. Con ngựa dạy ta đi cho bền, không cần đi cho nhanh; trung thành với con đường đã chọn, không bỏ dở giữa chừng – cả trên đường đời lẫn nẻo đạo.
Kết thúc buổi gặp mặt Đạo tràng đầu năm, Hòa thượng đã trao tặng đại chúng những câu Kinh Pháp Cú và Kinh Phúc Đức như món quà lì xì pháp bảo đầu xuân, gửi gắm lời chúc an lành, tỉnh thức và hướng thượng cho năm mới.
Diệu Tường
