PTVN – Chiều 17/10, tại chùa Tam Chúc (tỉnh Ninh Bình), Ban Văn hóa Trung ương GHPGVN phối hợp với Viện Dân tộc học và Tôn giáo học, Ban Dân tộc và Tôn giáo thuộc Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và Báo Đại Đoàn Kết tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia “Văn hóa Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên số: Thực tiễn và định hướng phát triển”. Đây là một trong những hoạt động học thuật trọng tâm thuộc chuỗi sự kiện kỷ niệm 45 năm thành lập Ban Văn hóa Trung ương GHPGVN (1981–2026).
Chứng minh, tham dự hội thảo có Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn – Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN; Thượng tọa Thích Thanh Tuấn – Phó Tổng Thư ký Hội đồng Trị sự, Chánh Văn phòng Trung ương GHPGVN; Hòa thượng Thích Thọ Lạc – Ủy viên Thường trực Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Văn hóa Trung ương, Trưởng ban Tổ chức; Hòa thượng Thích Bửu Chánh, Hòa thượng Thích Minh Hiền – Phó Trưởng ban Thường trực Ban Văn hóa Trung ương; cùng chư Tôn đức Hội đồng Trị sự, lãnh đạo các ban, viện Trung ương và Ban Trị sự GHPGVN các tỉnh, thành phố.
Về phía đại biểu có ông Nguyễn Văn Thanh – Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng ban Dân tộc và Tôn giáo Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; PGS.TS. Vũ Văn Phúc – nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, nguyên Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương; GS.TS. Nguyễn Văn Minh – Viện trưởng Viện Dân tộc học và Tôn giáo học; GS.TS. Lê Hồng Lý – Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam; PGS.TS. Nguyễn Hồng Dương – nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tôn giáo; GS.TS. Hoàng Anh Tuấn cùng đại diện các cơ quan Trung ương, các nhà khoa học, chuyên gia, học giả và khách mời.
Phát biểu chào mừng, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn ghi nhận những đóng góp của Ban Văn hóa Trung ương trong 45 năm hình thành và phát triển, đặc biệt trong công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa Phật giáo Việt Nam. Trưởng lão Hòa thượng đồng thời định hướng bốn nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, gồm hoàn thiện các đề án văn hóa Phật giáo, xây dựng cơ sở dữ liệu số, đào tạo nguồn nhân lực chuyên môn và tăng cường giao lưu văn hóa quốc tế.
Phát biểu khai mạc, Hòa thượng Thích Minh Hiền – Phó Trưởng ban Thường trực Ban Văn hóa Trung ương nhấn mạnh yêu cầu bảo tồn di sản trên nền tảng nghiên cứu khoa học, dữ liệu có nguồn gốc rõ ràng và quy trình thẩm định đáng tin cậy. Theo Hòa thượng, chuyển đổi số không chỉ là việc ứng dụng công nghệ mà còn đặt ra trách nhiệm bảo vệ tính xác thực của di sản, chuẩn mực biên tập và những giá trị cốt lõi của văn hóa Phật giáo trên môi trường mạng.
Tiếp đó, GS.TS. Nguyễn Văn Minh trình bày báo cáo đề dẫn, nhấn mạnh quan điểm “Con người là trung tâm, công nghệ là phương tiện”, đồng thời xác định những vấn đề nghiên cứu về bảo tồn di sản, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đổi mới phương thức phổ biến văn hóa Phật giáo và phát huy những giá trị nhân văn trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
Trong phiên tham luận đầu tiên, ThS. Nguyễn Thị Như Hoa trình bày nghiên cứu về diễn giải di sản Phật giáo trong bối cảnh chuyển đổi số qua trường hợp trưng bày “Vũ khúc Thiền môn” tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, đề xuất các giải pháp về nghiên cứu khoa học, xây dựng cơ sở dữ liệu và ứng dụng công nghệ phục vụ công chúng.
Hòa thượng Thích Minh Hiền trình bày tham luận “Văn hóa Phật giáo với sự phát triển và xây dựng con người tương lai”, nhấn mạnh vai trò của văn hóa Phật giáo trong giáo dục nhân cách, phát triển đời sống tinh thần và yêu cầu đánh giá hiệu quả hoạt động văn hóa thông qua sự chuyển biến nhận thức, thái độ, hành vi của cộng đồng.
PGS.TS. Nguyễn Hồng Dương – nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tôn giáo trình bày tham luận “45 năm văn hóa Phật giáo: Thực trạng và những vấn đề đặt ra”, phân tích sự phát triển hệ thống tự viện, vai trò giáo dục đạo đức, lối sống và các hình thức sinh hoạt văn hóa Phật giáo trong 45 năm qua.
Các tham luận khác tập trung vào giá trị di sản Phật giáo miền Trung trong bối cảnh hội nhập quốc tế, vai trò của các trung tâm di sản như Phật viện Đồng Dương, Hội An, Huế và Ngũ Hành Sơn; đồng thời nghiên cứu trường hợp Phật giáo Khất sĩ nhằm làm rõ tinh thần thống nhất trong đa dạng của Phật giáo Việt Nam
Tại phiên trao đổi, GS.TS. Lê Hồng Lý đề cập mối quan hệ giữa văn hóa Phật giáo và văn hóa dân gian, yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo Tăng Ni và phát huy vai trò của tự viện trong giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ.
GS.TS. Hoàng Anh Tuấn chia sẻ về chương trình sưu tầm, số hóa các nguồn tư liệu văn hiến Việt Nam đang lưu giữ ở nước ngoài, trong đó có nhiều tài liệu liên quan đến lịch sử và văn hóa Phật giáo; đồng thời đề xuất tăng cường phối hợp giữa Giáo hội với các cơ sở nghiên cứu, đào tạo trong việc khai thác nguồn tư liệu phục vụ công tác bảo tồn di sản.
Trong khuôn khổ chương trình, Ban Tổ chức cũng đón nhận lẵng hoa chúc mừng của Thứ trưởng Vũ Chiến Thắng gửi đến hội thảo và chuỗi hoạt động kỷ niệm 45 năm thành lập Ban Văn hóa Trung ương GHPGVN.
Phiên làm việc đầu tiên kết thúc sau các báo cáo và ý kiến trao đổi, ghi nhận nhiều vấn đề về bảo tồn di sản, xây dựng cơ sở dữ liệu số, phát triển nguồn nhân lực và phát huy giá trị văn hóa Phật giáo trong đời sống đương đại.
Các nội dung hội thảo tiếp tục hướng đến việc xây dựng những luận cứ khoa học và đề xuất giải pháp phục vụ công tác văn hóa Phật giáo Việt Nam trong nhiệm kỳ 2026–2031.
PV BAN VĂN HOÁ TRUNG ƯƠNG (Ảnh: Đăng Huy)
