Ngày 22/8/2026, trong cơn mưa nặng hạt của những ngày tháng Bảy âm lịch, hàng trăm thiện nam tín nữ, Phật tử gần xa đã trở về chùa Bằng – Linh Tiên Tự (phường Hoàng Liệt, Hà Nội) để tham dự Ngày tu an lạc nhân mùa Vu Lan. Dẫu cho mưa phủ trắng lối đi, nhưng từng bước chân người con Phật lại lặng lẽ tìm về, mang theo một tâm nguyện giản dị: dành trọn một ngày để lắng lại, tu tập và hướng lòng về cha mẹ. Có lẽ cũng bởi thế, mùa Vu Lan không chỉ là mùa của những đóa hoa hồng cài lên ngực áo, mà còn là mùa để mỗi người trở về với những điều tưởng như rất gần gũi nhưng đôi khi giữa bộn bề cuộc sống lại vô tình lãng quên: biết ơn, biết đủ và biết quay về chăm sóc chính mình.
Mở đầu ngày tu, Đại đức Thích Thanh Tâm – Ủy viên Thường trực, Phó Văn phòng Ban Hoằng pháp Trung ương GHPGVN đã niêm hương bạch Phật và đăng đàn trao truyền Bát Quan Trai giới cho toàn thể đại chúng.
Thọ trì Bát Quan Trai giới không chỉ là “giữ giới”, mà còn là một ngày tập sống khác đi: sống chậm hơn, tỉnh thức hơn và biết quan sát từng suy nghĩ, lời nói, hành động của chính mình.
Tám giới pháp đưa người Phật tử trở về với một đời sống giản dị và thanh tịnh: không sát sinh để nuôi dưỡng lòng từ; không trộm cắp để giữ tâm trong sạch; không hành dâm để tiết chế dục vọng; không nói dối để xây dựng sự chân thật; không sử dụng các chất gây say nghiện để giữ tâm sáng suốt; không ăn uống phi thời để điều phục thân tâm; không ca múa, trang sức, phóng dật để học cách sống giản dị, khiêm cung; không nằm ngồi trên những nơi cao rộng, sang trọng để nuôi dưỡng tâm bình đẳng, không đắm nhiễm.
Với người xuất gia, đó là đời sống phạm hạnh được hành trì trọn vẹn. Với người cư sĩ, việc thọ trì trong một ngày cũng là cơ hội quý báu để trải nghiệm đời sống thanh tịnh, nhận diện những điều đang làm mình bị cuốn đi và học cách trở về.
Sau khi lĩnh thọ giới pháp, đại chúng được lắng nghe thời pháp thoại với chủ đề “Tầm quan trọng của niềm tin và lối sống thiểu dục tri túc” do Thượng tọa Thích Giác Hiệp – Ủy viên Hội đồng Trị sự, Phó Trưởng ban Phật giáo Quốc tế TW, Giảng viên Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh chia sẻ.
Theo Thượng tọa, khi phát tâm quy y Tam bảo, điều quan trọng trước hết là xây dựng và nuôi dưỡng niềm tin chân chính. Tuy nhiên, niềm tin trong Phật giáo không phải là sự tin tưởng một cách mù quáng, mà phải được soi sáng bởi trí tuệ, tư duy và sự thực nghiệm. Người học Phật cần biết lắng nghe, suy xét, phân biệt đúng, sai và tự mình kiểm chứng những điều đã học qua thực tiễn đời sống.
Niềm tin ấy trước hết là tin vào khả năng chuyển hóa của chính mình; tin vào Đức Phật, bậc Đạo sư đã tìm ra và chỉ dẫn con đường đi đến giác ngộ; tin vào Chính pháp, những lời dạy chân lý có khả năng giúp con người đoạn trừ phiền não, tìm thấy hạnh phúc và an lạc. Đồng thời, tin vào Tăng đoàn, những người xuất gia có trách nhiệm gìn giữ, kế thừa và truyền bá Chính pháp.
Từ niềm tin đúng đắn, người tu học có thêm sức mạnh để vượt qua những chướng ngại trên hành trình thực tập. Trong cuộc sống, khó khăn, bệnh tật hay những điều kiện không thuận lợi có thể khiến con người chùn bước, nhưng một niềm tin kiên định sẽ giúp mỗi người thêm nỗ lực, bền bỉ và không dễ dàng từ bỏ con đường mình đã lựa chọn. Niềm tin vì thế không chỉ là điểm khởi đầu mà còn là nguồn động lực nuôi dưỡng sự tinh tấn, chính niệm, định tâm và trí tuệ.
Đặc biệt, Thượng tọa nhấn mạnh rằng Đức Phật là bậc chỉ đường, còn việc bước đi trên con đường ấy phụ thuộc vào sự nỗ lực của mỗi người. Cũng như người được chỉ dẫn đường đến thành Vương Xá, nếu đi đúng hướng sẽ đến nơi, còn nếu đi sai đường hoặc không bắt đầu đi thì không thể đạt được mục đích. Tu học cũng vậy, khả năng giác ngộ là điều mỗi người đều có, nhưng để biến khả năng ấy thành kết quả thực tế, mỗi hành giả phải tự mình thực hành và nỗ lực chuyển hóa.
Bên cạnh việc củng cố niềm tin, bài pháp thoại hướng đại chúng đến một nội dung thiết thực trong đời sống tu học: thiểu dục tri túc – ít ham muốn và biết đủ. Đây là lối sống giúp con người tiết chế những nhu cầu không cần thiết, nhận ra giá trị của những gì mình đang có và giữ cho thân tâm không bị cuốn theo những đòi hỏi ngày càng gia tăng.
Trong đời sống hiện đại, vật chất đóng vai trò cần thiết, nhưng nếu con người trở nên lệ thuộc vào vật chất, tiền tài, danh vọng hay những hưởng thụ giác quan thì chính những thứ vốn phục vụ đời sống lại có thể trở thành nguyên nhân của khổ đau. Phật giáo không phủ nhận giá trị của tài sản, nhưng đề cao chính nghiệp, cách tạo dựng và thái độ sử dụng tài sản; của cải nên được nhìn nhận như một phương tiện cần thiết, thay vì trở thành đối tượng để con người chạy theo và đánh mất sự bình an.
Thiểu dục tri túc vì thế không đồng nghĩa với từ bỏ mọi tiện nghi, mà trước hết là biết giới hạn của ham muốn. Ăn uống để nuôi dưỡng thân thể, nghỉ ngơi để phục hồi sức khỏe, sử dụng vật chất để phục vụ cuộc sống; nhưng không để những nhu cầu ấy trở thành sự chi phối. Khi biết đủ, con người bớt tranh giành, bớt mong cầu và có thêm khả năng sống trọn vẹn với những gì đang hiện hữu.
Thông điệp ấy càng trở nên ý nghĩa trong nhịp sống hôm nay, khi con người dễ bị cuốn vào vòng xoáy của “muốn có thêm”. Có khi điều khiến chúng ta mệt mỏi không phải vì thiếu thốn, mà bởi những mong muốn không có điểm dừng. Bởi vậy, biết đủ chính là một cách để trở về với sự tỉnh thức, nhận diện những gì thực sự cần thiết và không để lòng tham dẫn dắt đời sống.
Từ một niềm tin có trí tuệ đến một đời sống biết đủ, bài pháp thoại gửi gắm một lời nhắc nhẹ nhàng nhưng sâu sắc: bình an không đến từ việc sở hữu thật nhiều, mà từ khả năng làm chủ chính mình. Khi biết tin đúng, hiểu đúng và thực hành đúng; khi biết tiết chế ham muốn, trân trọng những gì đang có, mỗi người sẽ từng bước tìm lại sự an ổn trong chính đời sống của mình. Đây cũng là giá trị thiết thực mà việc tu học hướng đến: chuyển hóa từ bên trong để đem lại hạnh phúc và an lạc trong đời sống hiện tại.
Sau thời pháp thoại, đại chúng trang nghiêm bước vào thời khóa tụng kinh Vu Lan. Trong mùa báo hiếu, từng lời kinh vang lên giữa không gian chùa Bằng như đánh thức trong mỗi người những ký ức về mẹ cha. Có người còn đủ đầy cha mẹ để trở về. Có người chỉ còn một bóng hình trong ký ức. Có người đang ở một nơi rất xa, chỉ có thể hướng tâm về cha mẹ bằng lời kinh, tiếng niệm Phật.
Tiếng tụng kinh đều đặn trong buổi tu như một lời nhắc nhở: hiếu kính không chỉ nằm ở những điều lớn lao, mà bắt đầu từ những việc rất nhỏ, một lời nói nhẹ nhàng, một bữa cơm, một cuộc điện thoại, một lần trở về.
Buổi trưa, đại chúng tiếp tục nghi thức cúng Ngọ. Trong sự tĩnh lặng của thiền môn, bữa cơm không còn đơn thuần là một bữa ăn, mà trở thành một thời thực tập chính niệm.
Buổi chiều, dưới sự hướng dẫn của Đại đức Thích Thanh Tâm, đại chúng đã cùng nhau thực tập tọa thiền tĩnh tâm và tụng thời kinh Vu Lan. Giữa nhịp sống thường ngày, con người quen với việc luôn phải đi, phải làm, phải suy nghĩ. Nhưng trong giờ thiền, tất cả được phép chậm lại. Hơi thở vào, biết mình đang thở vào. Hơi thở ra, biết mình đang thở ra. Những âm thanh của đời sống vẫn hiện diện, nhưng người hành trì học cách không chạy theo chúng. Những suy nghĩ đến rồi đi, nhưng ta tập nhận diện mà không để mình bị cuốn theo.
Sau thời thiền tĩnh tâm, đại chúng thực tập thiền hành. Từng bước chân chậm rãi trên sân chùa, dưới mái hiên còn đọng nước mưa. Không cần đi đâu thật xa, chỉ cần biết rõ mình đang bước. Mỗi bước chân là một lần trở về với hiện tại; mỗi nhịp thở là một lần buông xuống những vội vàng, lo toan. Thiền hành cũng là bài học rất giản dị về cuộc sống: đi chậm để thấy, dừng lại để hiểu và trở về để thương. Trong mùa Vu Lan, mỗi bước chân ấy dường như còn mang theo một lời nguyện hiếu hạnh. Đi để nhớ về cội nguồn. Đi để nhận ra cha mẹ đã dành cả cuộc đời cho mình. Đi để hiểu rằng báo hiếu không chỉ là một nghi lễ trong tháng Bảy, mà cần được bắt đầu từ cách ta sống mỗi ngày.
Giữa những ngày tháng Bảy, khi lòng người hướng về cha mẹ và cội nguồn, một ngày tu cũng là một cách để mỗi người tự làm mới mình. Bớt một phần tham cầu, thêm một phần biết đủ. Bớt một lời nóng giận, thêm một lời yêu thương. Bớt chạy theo những điều bên ngoài, thêm thời gian chăm sóc bình an bên trong.
Phan Hương – Quang Phước – Tiến Lộc
