Văn hóa

Cái gì là "mới" trong thời đại này? Và cái gì là đặc điểm nổi bật của thời đại gọi là "mới"? Chắc ai cũng trả lời: toàn cầu hóa. Thật ra, toàn cầu hóa không phải là hiện tượng mới trong lịch sử. Đối với tôn giáo, chuyện này lại càng cũ rích. Đâu phải ngày hôm nay các nhà truyền giáo mới vượt biên. Chỉ khác một điều là vượt biên với chân cứng đá mềm như ngày xưa hay với xe tăng tàu bò như gần đây và như ngày nay. Đối với toàn cầu hóa nói chung, cũng có một điều khác là bây giờ hiện tượng đó rộng lớn, bao trùm moi lãnh thổ và mọi lĩnh vực, từ kinh tế đến văn hóa, từ vật chất đến tín ngưỡng. Như vậy thì cũng đáng gọi là mới và cũng đáng được bàn trong hội thảo này.

Văn hóa Việt Nam được hình thành từ khi có chữ viết, được truyền miệng qua câu hò tiếng hát của người nông dân. Cùng với tiến trình đó, đạo Phật đã du nhập vào Việt Nam, chịu hưng vong với dân tộc trong suốt 2000 năm lịch sử. Chính văn hóa Phật giáo đã hòa vào lòng người qua mọi lĩnh vực sinh hoạt của dân gian. Vì thế trong nền văn học Việt Nam, hình tượng Phật giáo đã ảnh hưởng sâu đậm từ văn chương truyền khẩu đến thi ca bình dân.

Ðức Phật Thích Ca Mâu Ni, Giáo chủ của đạo Phật hiện nay, giáng sinh vào mùa sen nở, ngày Trăng tròn (Vesak) 15 tháng 4 Âm lịch. Tuy nhiên, theo truyền thống ngày xưa của Phật giáo Phát triển, thì ngày giáng sinh của Ðức Phật lại được kỷ niệm vào ngày 8 tháng 4 mỗi năm, tại Việt Nam, Trung Quốc và Nhật Bản. Từ trước tới nay, vào mùa Phật Ðản, tôi thường nghe thấy các cháu nam nữ Gia đình Phật tử hát bài nhạc Hoa sen để dâng lên Ðức Phật, đại ý như:

Cửa Phật qua ống kính của các nhà nhiếp ảnh chuyên và không chuyên trông quen mà lạ. Nói quen vì cũng là những hình ảnh thường thấy như cảnh chùa, hình ảnh chư tôn thiền đức, Phật tử lễ Phật... Nhưng lạ vì những hình ảnh đó được nhìn dưới những góc độ, những khoảnh khắc rất bất ngờ, rất ấn tượng mà đôi khi sự vô tâm khiến chúng ta không để ý. Phật tử Việt Nam xin giới thiệu những khoảnh khắc quen mà lạ này.