Diễn văn bế mạc Lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Ban Văn hóa Trung ương GHPGVN (1981–2026), nhấn mạnh yêu cầu kế thừa truyền thống, gìn giữ bản sắc, đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển văn hóa Phật giáo trong giai đoạn mới.
PTVN – Sáng 18/10/2026, tại chùa Tam Chúc (tỉnh Ninh Bình), Lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam (1981–2026) đã hoàn thành chương trình. Trong diễn văn bế mạc, đại diện Ban Văn hóa Trung ương đúc kết bốn bài học kinh nghiệm qua chặng đường phát triển, đồng thời xác định năm nhiệm vụ trọng tâm nhằm tiếp tục bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa Phật giáo Việt Nam trong bối cảnh mới.
Buổi lễ đã nghe Báo cáo tổng kết 45 năm hoạt động của Ban Văn hóa Trung ương, đặc biệt là lời đạo từ của Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn – Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN.
Những lời chỉ đạo của Trưởng lão Hòa thượng vừa ghi nhận những đóng góp của Ban Văn hóa Trung ương trong chặng đường đã qua, vừa định hướng các nhiệm vụ cần triển khai trong thời gian tới. Hòa Thượng Thọ Lạc – Trưởng Ban Văn hóa Trung ương thành viên Ban Văn hóa T.Ư thành kính tiếp thu và xác định sẽ cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch hành động.
Bốn bài học kinh nghiệm từ chặng đường 45 năm
Từ thực tiễn hoạt động trong 45 năm, kết hợp với kết quả Hội thảo khoa học “Văn hóa Phật giáo trong kỷ nguyên số: Thực tiễn và định hướng phát triển” diễn ra chiều 17/10/2026, Ban Văn hóa Trung ương đúc kết bốn bài học kinh nghiệm.
- Thứ nhất, văn hóa là phương tiện thiện xảo, là nhịp cầu nối giữa Đạo và Đời. Hoạt động văn hóa Phật giáo chỉ thực sự có giá trị khi chuyển tải được tinh thần từ bi, trí tuệ và vị tha của giáo lý vào đời sống. Văn hóa Phật giáo không đơn thuần là hình thức trang trí bên ngoài mà phải là sự hiển lộ của đời sống tu tập bên trong.
- Thứ hai, sự nghiệp văn hóa là sự nghiệp của nhiều thế hệ. Những thành quả của Ban Văn hóa Trung ương, đặc biệt là bốn đề án cốt lõi về pháp phục, ngôn ngữ, kiến trúc và di sản văn hóa Phật giáo Việt Nam, đều là kết quả của quá trình kế thừa bền bỉ qua nhiều nhiệm kỳ.
- Thứ ba, “thống nhất trong đa dạng” là nguyên tắc xuyên suốt. Văn hóa Phật giáo Việt Nam là sự hội tụ của các truyền thống Bắc tông, Nam tông, Khất sĩ, cùng những đặc trưng văn hóa của các vùng miền và cộng đồng dân tộc.
- Theo đó, việc xây dựng các chuẩn mực chung phải song hành với sự tôn trọng bản sắc riêng của từng truyền thống, bởi thống nhất không có nghĩa là đồng nhất.
- Thứ tư, sự phối hợp giữa Giáo hội và các cơ quan, tổ chức là nguồn lực quan trọng trong phát triển văn hóa Phật giáo. Sự phối hợp chặt chẽ giữa Giáo hội với các cơ quan nhà nước, chính quyền các cấp, giới khoa học và văn nghệ sĩ là điều kiện để hoạt động văn hóa Phật giáo vừa đúng Chánh pháp, vừa phù hợp pháp luật và có cơ sở khoa học vững chắc.
Năm nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn phát triển mới
Tiếp thu lời đạo từ của Trưởng lão Hòa thượng Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Ban Văn hóa Trung ương xác định năm nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung triển khai.
- Một là, hoàn thiện và phổ biến các chuẩn mực văn hóa Phật giáo Việt Nam. Tiếp tục hoàn thiện, phổ biến và hướng dẫn thực hiện thống nhất những chuẩn mực văn hóa đã được Giáo hội ban hành, trước hết là kết quả của bốn đề án cốt lõi, nhằm đưa các chuẩn mực ấy thực sự đi vào đời sống tự viện và cộng đồng Phật tử.
- Hai là, đẩy mạnh bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Phật giáo. Chú trọng kiểm kê, nghiên cứu và tư liệu hóa các di sản vật thể, phi vật thể; tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng trong công tác tu bổ, tôn tạo di tích đúng quy định pháp luật, đồng thời khắc phục tình trạng làm biến dạng di sản.
- Ba là, chủ động chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa Phật giáo. Thực hiện chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị; từng bước số hóa kho tư liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu văn hóa Phật giáo Việt Nam và lan tỏa những thông tin chính thống, lành mạnh trên không gian mạng.
- Bốn là, phát triển văn học, nghệ thuật và các loại hình sáng tạo văn hóa Phật giáo. Chú trọng phát triển văn học, nghệ thuật, âm nhạc và mỹ thuật Phật giáo theo hướng chuyên nghiệp, nâng cao chất lượng, qua đó lan tỏa những giá trị triết lý giáo dục, văn hóa, đạo đức và lối sống tốt đẹp của Phật giáo, góp phần làm sáng đạo trong đời.
- Năm là, đào tạo nguồn nhân lực và tăng cường hợp tác, giao lưu văn hóa quốc tế. Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhân sự văn hóa vững phẩm hạnh, giỏi chuyên môn; tăng cường hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học; mở rộng giao lưu văn hóa với Phật giáo các nước, góp phần vào công tác đối ngoại nhân dân và quảng bá văn hóa Việt Nam với bạn bè quốc tế.
Tiếp nối truyền thống hộ quốc an dân, đồng hành cùng dân tộc
Trong phần kết luận, Ban Văn hóa Trung ương bày tỏ lòng tri ân chư tôn đức giáo phẩm Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự đã quang lâm chứng minh, đạo từ và chỉ đạo; trân trọng cảm ơn Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Ban Tôn giáo Chính phủ, các cơ quan Trung ương và địa phương đã quan tâm, tạo điều kiện cho hoạt động của Giáo hội và Ban Văn hóa Trung ương.
Ban Tổ chức cũng ghi nhận sự hỗ trợ của lãnh đạo tỉnh Ninh Bình, Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Ninh Bình, chùa Tam Chúc cùng sự đóng góp của các nhà khoa học, văn nghệ sĩ, cơ quan báo chí, truyền thông, chư Tăng Ni, thành viên Ban Văn hóa các cấp và đông đảo Phật tử.
Khép lại diễn văn, Ban Văn hóa Trung ương bày tỏ tâm nguyện tiếp tục xây dựng Giáo hội Phật giáo Việt Nam ngày càng trang nghiêm, vững mạnh; góp phần xây dựng đất nước thái bình, nhân dân an lạc và phát huy truyền thống “hộ quốc an dân”, đồng hành cùng dân tộc.
Trên tinh thần đó, đại diện Ban Tổ chức tuyên bố bế mạc Lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Ban Văn hóa Trung ương GHPGVN (1981–2026), đánh dấu chặng đường tiếp nối từ những thành tựu đã đạt được đến các nhiệm vụ bảo tồn, phát huy văn hóa Phật giáo Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.
P.V
